SABBATH SCHOOL DEPARTMENT
TIMOR-LESTE MISSION
Lisaun 11
Rut ho Ester
Sábadu Lokraik
Lee ba Estuda Semana Ida-ne’e nian: Rut 1:1-5; Rut 2:5-20, Job 1:6-11; Mat 4:8-9; Ester 3:1-14; Apok 12:14-17
Testu Memória: “Bainhira liurai haree Ester ne’ebe liurai feto hamriik hela iha patio, Ester hetan grasa iha liurai nia oin. Liurai lolo rota osan mean ne’ebe iha ninia liman. entaunEster hakbesik no book rota nia ulun”. __ (Ester 5:2, Bíblia Kadi)
Iha semana ida-ne’e ami kontinua esplora istória sira ne’ebé maka prefigura eventu sira loron ikus nian. Hodi uza akontesimentu no ema sira iha moris, Maromak ajuda ita atu haree buat sira tuir Ninia perspetiva no tulun ita atu komprende oinsá atu interpreta profesia sira ne’ebé mai tuirmai, ne’ebé fó atu tulun hametin ita-nia fiar.
Ita-nia atensaun fila ba feto importante naʼin-rua neʼebé sira-nia istória kona ona jerasaun barak nia fuan: Rute no Ester. Ida maka feto-faluk ne’ebé hetan esperansa hafoin hasoru Boaz ne’ebé laran-di’ak, nia parente redentór. Sira nia kazamentu sai hanesan istória domin favoritu ba sarani sira tanba maneira ne’ebé reflete Kristu nia domin ba ita. Ida seluk maka labarik-feto ida ne’ebé hela iha rai estranjeiru ne’ebé sai konxiente kona-ba planu ida atu estraga nia povu no hetan nia-an rasik dudu ba palku prinsipál iha drama ne’ebé mosu hodi salva sira.
Iha profesia, klaru, feto ida maka símbolu ida ne’ebé maka’as ba Maromak nia igreja, ne’ebé fó naroman barak kona-ba oinsá Maromak haree Ninia povu. Mai ita haree iha relatu bíbliku sira kona-ba feto na’in-rua ne’e, ne’ebé sira nia sirkunstánsia moris nian imortaliza ona iha Maromak nia Liafuan, no buka atu foti lisaun saida de’it maka ita bele hosi sira nia esperiénsia sira.
*Estuda lisaun semana ida-ne’e nian hodi prepara ba loron Sábadu, 14 de Juñu
Domingu
Hamlaha iha “Uma Paun nian”
Atu Krítiku sira ba fiar sarani nian hatudu beibeik realidade brutál moris nian iha mundu ida-ne’e nu’udar evidénsia katak: (a) Maromak la eziste, (b) Nia laiha kbiit atu halo intervensaun bainhira buat aat sira akontese, ka (c) Nia la preokupa bainhira ita hakanek. Istória barak iha Bíblia, maski nune’e, fó evidénsia barak katak laiha ida hosi asumsaun sira-ne’e maka loos. Loos, Maromak husik hela ema atu ko’a konsekuénsia sira hosi rebeliun hasoru Nia. Maibé lahó viola ita-nia vontade livre, Nia sempre prezente, sempre serbisu iha istória umana, sempre lori ita ba ulti kaben rezolusaun ba problema sira sala no terus nian. Istória kona-ba Rute fó ezemplu ida hanesan neʼe.
Lee Ruth 1:1–5. Noemi no Rute hasoru susar saida deʼit, no saida mak halo sira hasoru susar? Oinsá mak ida-neʼe hatudu situasaun neʼebé ema hotu hasoru daudaun?
_____________________
____________________
Iha ironia ne’ebé bele hetan iha deklarasaun abertura istória ida-ne’e nian: iha hamlaha ne’ebé afeta Belem, sidade ida ne’ebé nia naran signifika “uma paun nian”. Ema ida hanoin hikas kona-ba abundánsia Eden nian, iha ne’ebé Maromak hateten ba Adão no Eva, ” ‘Imi bele han ai-hun hotu-hotu iha jardín’ ” (Gên. 2:16). Rasa umana hahú nia ezisténsia iha abundánsia, iha kuidadu husi Kriadór laran-luak ida, maibé depois troka nia papél nu’udar kuidadu-na’in kriasaun nian ba eskravidaun sala nian. “‘Ho suar iha ó nia oin ó sei han paun to’o ó fila fali ba rai,'” Maromak hateten ba Adão (Jên. 3:19).
Hanesan Noemi, ita hetan hasai tiha eransa ne’ebé Maromak planeia ona ba ita atu hetan, no ita nia moris sai hanesan susar. Eden fó nu’udar prezente, maibé la’ós inkondisionalmente: ema sira livre atu halo rebeliun, maibé ida-ne’e signifika katak sira tenke hatan sibilidade ba sira nia moris-di’ak rasik. Orijinalmente, ita tenke “submete” mundu tomak ne’ebé la monu iha Maromak nia bensaun okos, maibé agora ita hasoru ho knaar atu submete ida ne’ebé monu. Ema egoista sira ne’ebé compete tanba rekursu sira ne’ebé menus lori ba laran-susar no sofrimentu barak.
Trajédia ne’e labele hatete: rai nafatin produz barak, sasin maka’as ida ba Maromak nia domin. Maibé entre ema nia ganansia no estragu sira husi sala, mundu dalaruma parese atu submete ita liu fali ita submete nia. Maibé, loron ida, buat sira-neʼe hotu sei ramata.
Maski liutiha tinan rihun neen sala no mate nian, oinsá maka rai ne’e hatudu nafatin maravilha sira Maromak nia domin no kbiit kriasaun nian?
Segunda
Naomi husu atu nia naran muda ba Mara tanba laran-moras ne’ebé monu iha nia moris (haree Rute 1:20). Ita-nia relasaun ho ita-nia Kriadór hetan estragu neʼebé labele hadiʼa tanba sala, no obriga ita atu sai kiak espirituál. Ami nia perspetiva sira nakukun, no ami gasta ami nia moris hodi halibur saida maka ami bele hosi kampu nia ninin sira, moris ho restu sira ksolok nian ne’ebé bele nafatin hetan iha mundu ne’ebé rahun. Maibé buat hotu muda iha momentu ne’ebé ita halo deskoberta notável ida: Maromak la haluha ita.
Lee Ruth 2:5–20. Tanba saida maka ida-ne’e sai momentu importante iha istória? Tanba saida maka ita-boot hanoin katak Naomi nia deskoberta kona-ba benfeitór nia identidade maka notísia di’ak ida?
___________________
Noemi labele foti nia la’en Elimelec nia rai se la hetan asisténsia hosi nia la’en nia família. Nia hein katak Rute bele kaben ho nia la’en matebian nia parente besik ida no iha oan ida ho Elimelec nia naran. Maromak halo ona provizaun iha Israel ba ema ida-idak atu reklama fali sira nia eransa iha Rai Prometidu: presiza parente besik ida atu sosa fali Elimelec nia eransa. Boas laʼós deʼit toʼos-naʼin neʼebé laran-diʼak; nia maka Elimelec nia parente ida ne’ebé bele sosa fali rai ne’e.
Deskoberta katak Boaz la’ós de’it laran-di’ak no laran-luak maibé parente ida maka notísia di’ak liu: kiak ne’ebé feto na’in-rua ne’e eziste la presiza dura ba nafatin.
Ema kristaun sira komprende kleur ona katak Boas maka Kristu nia ilas, ne’ebé la’ós de’it ita-nia Kriadór maibé hili atu sai ita-nia parente—ema ne’ebé loos, isin-lolon no-ran ema nian, razaun ida tanbasá, dala barak, Nia bolu Nia-an “Oan-Mane husi ema” (Mat. 12:8, Marcos 8:31, Lukas 22:22, João 3:14)
Ema barak liu hanoin kona-ba Maromak ho liafuan ne’ebé maka’as—ezemplu, “Karik Nia sei husik ita tama ba lalehan se ita marka kaixa sira hotu ne’ebé loos kona-ba morál ida inventáriu, maibé Nia sei halo ida-ne’e ho laran-taridu tanba ami uza ona téknika ida.” Imajen Kristu nian ne’ebé revela iha Boaz kompletamente dis tau nosaun sira hanesan ne’e. Maromak la’ós de’it nota ita, maibé, maski ita-nia kiak espirituál ne’ebé kle’an, Nia hakarak ita nu’udar Ninia noiva.
Koko atu taka ita-boot nia hanoin la’ós de’it kona-ba Kriadór sai parte ida hosi Ninia kriasaun rasik maibé mate ba ida-ne’e. Oinsá maka lia-loos ne’ebé maka’as ne’e tenke fó impaktu ba oinsá ita haree ita-nia ezisténsia rasik?
Tersa
Boaz nu’udar Redentór
Boaz hadomi tebes Rute no hakarak kaben ho nia, maibé iha barreira signifikativu ida: iha parente ida ne’ebé besik liu ne’ebé mós iha reklama ba feto no rai. Se ita konsidera Boaz nu’udar Kristu nia ezemplu, situasaun ida-ne’e bele revela kestaun ida ne’ebé maka iha jogu iha polémika boot. Kristu hadomi ita, maibé iha “parente besik liu” ida ne’ebé mós iha reklamasaun: Satanás..
Saida pasajen sira tuirmai ne’e revela kona-ba Satanás nia reklamasaun ba ema idade? ( Jób 1:6–11; Mt 4:8, 9; Judas 1:9; Lukas 22:31 )
__________________
__________________
Bainhira Satanás mosu iha konsellu lalehan nian, nia hateten ba Maromak katak nia “ ‘la’o bá-mai iha rai’ ” (Job 1:7), no bainhira Maromak husu ba nia se nia nota ona Job ne’ebé loos, Satanás reklama nia nu’udar nia rasik, sujere katak Job nia fuan la’ós duni Maromak nian. Katak, nia tuir duni Ita-boot tanba de’it Ita-boot di’ak ba nia. Para atu sai di’ak ba nia no haree sé maka iha duni Job nia lealidade.
Iha Judas, ita haree referénsia badak ida kona-ba istória ida ne’ebé koñesidu tebes iha Israel: hafoin Moisés hetan hakoi hosi Maromak (Deut. 34:6), nia hetan moris-hi’as tuirmai. Maski ita la hatene detalle sira, testu ne’e rasik, ne’ebé hatete katak sira disputa kona-ba Moisés nia isin-lolon, implika katak Satanás halo reklamasaun ruma kona-ba ida-ne’e.
“Ba dala uluk Kristu atu fó moris ba ema neʼebé mate, bainhira Naʼi-Naʼin moris nian no sira neʼebé nabilan hakbesik ba rate, Satanás alarmadu ba nia supremazia. Ho nia anju aat sira nia hamriik hodi disputa invazaun ida ba teritóriu ne’ebé nia reklama nu’udar nia rasik. Nia gaba-an katak
Maromak nia atan ne’e sai ona nia dadur. Nia deklara katak Moisés mós la bele halo tuir Maromak nia ukun-fuan; ne’ebé nia lori ba nia an rasik glória ne’ebé merese ba Jeová—sala ne’ebé maka kauza Satanás nia desterru husi lalehan—no liuhosi transgresaun tama iha Satanás nia domíniu nia okos.”—Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 478. Klaru katak, Kristu refuta Satanás nia reklamasaun, no Moisés moris-hi’as (haree Mat. 17:3).
Iha Ruth 4:1–12, Boaz halo viajen ba portaun Belem nian—sidade ne’ebé Kristu sei tama iha ita-nia mundu nu’udar ita-nia parente besik. Katuas sira halibur, no ikusmai troka sandália ida (símbolu propriedade nian). Portaun husi aldeia ida maka fatin ne’ebé kazu sira deside: ida-ne’e maka tipu ida husi senáriu julgamentu nian. Ida-ne’e reflete senáriu tesi-lia nian iha Daniel 7:13, 14, 22, 26, 27. Ita labele haluha aspetu krítiku ida-ne’e hosi tesi-lia: tesi-lia maka iha “favór ba santu sira” maibé tanba de’it Kristu selu folin ba ita, hanesan Boas halo ba ninia noiva
Kuarta
Haman ho Diabu
Iha istória Ester nian, ita hasoru Haman, ne’ebé hamlaha ba pozisaun no kbiit. Nia hetan grau prominénsia boot iha impériu, liu fali liurai-oan sira seluk (Ester 3:1).
Se ita lee Ezequiel 28:11–15 no Isaías 14:12–15 kona-ba Lucifer, ita bele hetan paralelu balu ho Haman, antagonista aat ida ba Maromak nia hilin ema, ne’ebé lakohi hakru’uk ba Maromak nia supremazia. Satanás nia intensaun prinsipál sira revela iha istória tentasaun Kristu nian, iha ne’ebé nia lori Jezús ba fatin aas ida hodi hatudu ba Nia reinu sira mundu nian (Mat 4:8–11). Kristu, hanesan ita haree ona, mai atu sosa fali mundu no reklama ida-ne’e hanesan Ninian rasik—no Nia halo ida-ne’e hanesan ita ida. Jesus maka parente redentór, no folin ne’ebé Nia selu atu soi mundu ne’e maka’as tebes aas.
Iha livru Apokalipse, ita haree katak Satanás nia hakarak atu hetan podér no adorasaun lori mundu ida-ne’e ba nia krize finál. Ninia bosok sira konvense mundu atu “hakfodak” no tuir animál fuik (Apok. 13:3, 4), exetu ba exesaun notável sira ne’ebé maka lakohi adora nia. Ho ema sira ne’e, nia uza forsa.
Haman nota katak Mordecai—ida husi Maromak nia povu ne’ebé hili—sei la defere ba nia ka rekoñese saida maka nia fiar nu’udar nia direitu atu”adora.” Nia “nakonu ho hirus” (Ester 3:5, 6,), no nia sai determinadu atu halakon Mordecai nia povu hotu hosi rai
Lee Ester 3:1–14, Apokalipse 12:14–17, no Apokalipse 13:15. Paralelu saida maka ita-boot hetan entre pasajen sira-ne’e? Oinsá maka John nian deskrisaun kona-ba Maromak nia igreja restu hanesan Haman nia deskrisaun kona-ba Maromak nia povu?
_______________________
___________________
Diabu reklama ona mundu ida-ne’e, maibé prezensa ema sira-nian ne’ebé maka leal nafatin ba Maromak—ne’ebé halo tuir Ninia ukun-fuan sira—refuta ninia reklamasaun kona-ba supremazia kompletu. “Bainhira Sábadu sei sai pontu espesiál polémika nian iha Kristaun tomak, rekuza persistente hosi minoria ki’ik ida atu rende ba ezijénsia populár sei halo sira sai objetu ba universusal execration.”—Ellen G. White, Signs of the Times, 22 Fevereiru 1910
Hanoin kona-ba buat “kiʼik” neʼebé koko Ita-nia fiar agora. Se ita-boot halo kompromisu ba sira, buat “ki’ik sira”, oinsá ita-boot sei halo bainhira teste boot to’o?
Kinta
Ba Tempu Hanesan ne’e
Iha tendénsia infeliz ida entre sarani balu atu hanoin kona-ba buat susar sira hosi Bíblia nia profesia. Ita haree katak tempu susar sira iha oin, no estudu profesia nian bele sai bazeia ba tauk, foka ba susar envezde rezolusaun ne’ebé promete ba istória. Enkuantu Maromak la taka futuru, no Nia onestu kona-ba eventu sira ne’ebé sei akontese entre agora no taka polémika boot, importante nafatin atu lee istória to’o rohan.
Iha padraun jerál ida iha profesia iha ne’ebé Maromak fó sai lia-loos kona-ba dezorden ne’ebé kria hosi ita-nia rebeliun umana, no Nia hatudu mai ita konsekuênsia. Maibé Nia sempre iha esperansa. Ema balun haree ona ba predisaun sira kona-ba krize finál ida—“tempu Jacob nia susar nian”—ho tauk no nakdedar. La iha dúvida, momentu sira ikus nian sei la sai fásil ba Maromak nia povu. Maibé hanesan predisaun kona-ba tempu susar sira maka konfiável, nune’e mós promesa libertasaun nian.
Iha Apokalipse 12, diabu duni tuir Kristu nia noiva ho vingansa ne’ebé maka’as, maibé Maromak intervein hodi salva nia. Istória kona-ba Ester mós iha liurai-feto furak ida ne’ebé hala’o papél sentrál iha drama, no Maromak uza nia ho kbiit atu salva Ninia povu.
Lee Ester 4:13, 14; Ester 5:1–3; no Ester 9:20–28. Lisaun saida maka ita bele foti hosi pasajen sira-ne’e kona-ba ita-nia susar iha rohan momentu sira husi istória rai nian?
_____________________
___________________
Maromak hasa’e Ninia igreja restu ba momentu espesífiku ida iha istória. Nu’udar loron 1,260 husi Idade Nakukun nian besik atu remata, Maromak lori Ninia noiva sai hosi subar (kompara ho Apok. 12:14) hodi lori Ninia mensajen ikus sábiu mizerikórdia nian—anju na’in tolu nia mensajen—ba mundu. Ami iha ne’e “ba tempu hanesan ne’e” (Ester 4:14).
Ester deskobre katak nia la’ós mesak hodi hasoru persegisaun ne’ebé maka halo ba nia povu hosi Haman: nia hetan favor hosi liurai, no nia ema sira ikusmai hetan libertasaun. Ita mós la’ós mesak hanesan ita tama iha momentu ikus sira istória rai nian—Liurai iha ita-nia sorin, no Maromak nia povu sei hetan libertasaun.
Buat sira la’o di’ak, pelumenus iha istória ida-ne’e, ba Maromak nia povu. La’ós sempre akontese hanesan ne’e, maibé, loos ka lae? Entaun, tanbasá mak ita tenke sempre iha hanoin ba tempu naruk kona-ba buat sira atu bele mantein esperansa ne’ebé ita iha iha Kristu?
Buat sira la’o di’ak, pelumenus iha istória ida-ne’e, ba Maromak nia povu. La’ós sempre akontese hanesan ne’e, maibé, loos ka lae? Entaun, tanbasá mak ita tenke sempre iha hanoin ba tempu naruk kona-ba buat sira atu bele mantein esperansa ne’ebé ita iha iha Kristu?
Sexta
Hanoin liután: “The First King of Israel,” pp.605, 606, in Patriarchs and Prophets
“Satanás sei hamosu indignasaun hasoru minoria ne’ebé lakohi simu kostume no tradisaun populár.Ema sira ne’ebé iha pozisaun no reputasaun sei hamutuk ho ema sira ne’ebé la tuir lei no ema aat sira hodi foti konsellu hasoru Maromak nia povu. Rikusoin, jéniu, edukasaun, sei kombina hodi kobre sira ho desprezu. Halo persegisaun ba ukun-na’in sira, ministru sira, no membru igreja sira sei halo konspirasaun hasoru sira. Ho lian no pluma, ho gaba-an, ameasa, no burla, sira sei buka atu hamonu sira nia fiar.
Ho reprezentasaun falsu no apelu hirus nian, ema sira sei hamosu paixaun sira povu nian. La iha ‘Eskritura sira dehan nune’e’ atu lori hasoru defensór sira Sábadu Bíblia nian, sira sei rekorre ba promulgasaun opresivu sira hodi fornese falta. Atu asegura popularidade no patronaje, lejisladór sira sei rende ba ezijénsia ba lei sira Domingu nian. Maibé sira ne’ebé hamta’uk Maromak, labele simu instituisaun ida ne’ebé viola preseptu ida Dekálogu nian. Iha kampu funu ida-ne’e sei hala’o konflitu boot ikus iha polémika entre lia-loos no erru. No ami la husik iha dúvida kona-ba kestaun ne’e. Ohin loron, hanesan iha Ester no Mordecai nia tempu, Naʼi sei hatudu sai loos Ninia lia-loos no Ninia povu.”—Ellen G. White, Prophets and Kings, p. 605, 606.
Pergunta ba Diskusaun:
- Tanba saida maka ita-boot hanoin Maromak husik Nia povu atu liu hosi koko dala barak? Saida maka pontu atu permite ida-ne’e?
- Oinsá maka ema fiar-na’in ida prepara nia-an ba susar potensiál ruma ne’ebé bele mai ho lealdade ba Kristu? Iha ne’ebé maka ita-boot hetan esperansa iha sirkunstánsia susar nia leet?
- Tanba saida maka ita-boot hanoin ita iha tendénsia atu hela iha buat sira ne’ebé susar liu iha profesia no husik sira atu taka imajen boot liu ne’ebé fornese notísia di’ak?
- Belun ida mai hasoru ita-boot hafoin lee livru Apokalipse no konfia katak nia sente ida-ne’e “ta’uk”. Aprosimasaun saida maka ita-boot sei uza atu ajuda nia komprende ho klaru liután no hetan dame iha laran?
- Ema ida hatete, “Ha’u la konvensidu katak Maromak hadomi ha’u ka hakarak ha’u. Se ita-boot hatene saida maka ha’u halo, ita-boot sei komprende tansá.” Resposta saida maka ita-boot sei fó? Oinsá istória sira kona-ba Rute no Ester informa ita-boot nia aprosimasaun?
