SABBATH SCHOOL DEPARTMENT
TIMOR-LESTE MISSION
Lisaun 2
*5– 11 de Jullu 2025
Ai-Tahan ne’ebé Lakan
Estuda ba semana ida-nia laran:Exodu 18:3,4; Exo 3:1-22; Jen 22:11, 15-18, Joel 2:32; Exo 4:1-31; Jen 17:10-11
Textu Memoria:Depois Nai hatete, Ha’u haree ona Ha’u-nia povu nia terus iha Ejiptu, no Ha’u ona ona sira-nia lian tanba ema ne’ebé hanesan sira. Ha’u hatene katak sira hetan terus teb-tebes. Tanba ne’e Ha’u sei tuun hodi salva sira hosi ema Ejiptu sira nia liman no lori sira sai husi rai ne’eba hodi bai ha rai ne’ebé di’ak no luan; rai ne’ebé suli ho susu been no bani been.(Exodus 3:7-8, Bíblia Kadi).
Maromak-nia bolun mai ita dala barak sei muda ita-nia moris nia diresaun. Maibé, karik ita halo tuir bolun ne’e, entaun ita deskobre katak Maromak-nia dalan sempre sai dalan di’ak liu ba ita. Maibé, dalaruma—iha primeiru—laoss fásil atu simu Maromak-nia bolu.
Nune’e maka kazu ba Moises no nia bolu husi Maromak, ne’ebé espesifikamente hahú iha enkontru ho Nai iha ai-laran ne’ebé lakan. Maski Moises bele ka karik lahatene kona-ba lei sira kombustivel nian, nia hatene katak saida nia haree maka milagre ida, no ida-ne’e dada duni nia atensaun. Laiha dúvida, Na’i bolu nia ba knaar espesífiku ida. Kestaun maka: Nia sei hatan ba xamada, la haree ba mudansa foun radikál iha nia moris ne’ebé xamada ida-ne’e sei lori? Iha inisiu, nia ladun simu ida-ne’e.
Ita-boot bele hanoin fali instánsia sira bainhira ita-boot iha objetivu espesífiku sira, maibé Maromak rediresiona planu sira-ne’e. Loos duni katak ita bele sai útil ba Maromak iha buat barak dalan sira, maibé tuir Maromak-nia bolu iha ita-nia moris, no halo buat ne’ebé Nia lori ita atu halo, maka konserteza dalan ba ezisténsia ne’ebé satisfatóriu liu. Karik lae sempre sai fasil, no laoss fasil ba Moises, maibé beik tebes atu la’o ami nia dalan rasik bainhira Maromak bolu ita ba diresaun seluk.
* Estuda lisaun semana ida-ne’e nian hodi prepara ba loron Sábadu, 12 Jullu.
Domingu
Ai-laran ne’ebé lakan
Depois Moises halai ba Midian, nia iha moris ne’ebé relativamente fasil. Nia kaben, iha oan-mane nain-rua, Gersom no Eliezer (Exodu 18:3, 4), no halo parte iha família boot Jetro nian, nia banin-mane no amlulik ida iha Midian. Nia pasa tinan 40 relaxadu nu’udar bibi-atan, hanesan David (2 Sam. 7:8), aproveita Maromak-nia prezensa, liuliu hanesan revela iha natureza.
Maibé, tempu ida-ne’e laoss de’it ba Moises atu sente ai-funan sira-nia morin (ka karik, iha kazu ida-ne’e, kaktus dezertu nian?). Tinan hirak ne’e la’o ho Nai muda nia no prepara nia ba papél lideransa nian. Maromak mós uza Moises iha rai-fuik neʼebé hakmatek neʼe atu hakerek, ho inspirasaun divina, livru bíblikal rua ne’ebé tuan liu: Job no Jenesis (haree Ellen G. White,
Patriarka no Profeta sira, p. 251; Francis D. Nichol, et al., eds., The SDA Komentáriu Bíblia nian, vol. 3, p. 1140). Moises mós simu hosi Maromak hanoin krusiál sira kona-ba polémika boot, Kriasaun, Monu, Rai-Nabeen, patriarka sira, no, importante liu, planu salvasaun nian. Nune’e, Moises sai instrumentál hodi hato’o ba umanidade tomak koñesimentu loloos kona-ba
Maromak moris, ita-nia Kriadór no Sustentadór, no koñesimentu kona-ba saida maka Maromak halo tanba sala ne’ebé maka halo estragu iha planeta ida-ne’e. Bíblikal no istória salvasaun nian ladun iha sentidu aleinde fundasaun krusiál ne’ebé, ho inspirasaun, Moises fó mai ita, liuliu iha livru Jenesis.
Lee Exodu 3:1–6. Signifikadu saida maka bele hetan iha faktu katak Nai aprezenta Nia-An ba Moises nu’udar “Abrão-nia Maromak, Izak-nia Maromak, no Jacob-nia Maromak”?
__________________________
Moises haree katak ahi la han ai-hun neʼebé lakan; no nune’e nia hatene katak nia haree hela milagre ida no katak buat ruma ne’ebé dramátiku no importante tenke akontese iha nia oin. Enkuantu nia muda besik liután, Na’i dehan ba nia atu hasai nia sapatu sira nu’udar sinál respeitu klean nian tanba Maromak nia prezensa halo fatin ne’e sai santu.
Na’ aprezenta Nia-an ba Moises nu’udar “Abrão-nia Maromak, Izak-nia Maromak, Jacob-nia Maromak” (Exo. 3:6) Nai promete tiha ona patriarka sira-ne’e katak sira nia bei-oan sira sei simu Kanaan, promesa ida Moises hatene duni kona-ba. Nune’e, antes dehan ida-ne’e, Maromak iha ona loke dalan ba Moisés atu hatene saida maka sei mai no saida maka krusiál papél ne’ebé nia tenke hala’o.
Moises presiza tinan 80 molok Maromak konsidera nia prontu ba nia tarefa. Lia-loos neʼe bele hanorin saida mai ita kona-ba pasiénsia?
Segunda
Maromak-nia Anju
“Maromak-nia anju” mosu ba Moisés iha ahi neʼebé lakan “husi ai-hun ida nia laran” (Exodu. 3:2). Ne’e maka Nai Jezús-nia rasik ko’alia ba Moises “husi ai-hun nia laran” (Exodu. 3:4, 5).
Keta konfunde ho títulu “Maromak-nia anju” hanesan reprezentasaun ida kona-ba Jezús Kristu. Termu anju ne’e rasik signifika de’it “mensajeiru” (ebreu mal’akh), no ida-ne’e sempre depende ba kontestu karik anju ida-ne’e atu interpreta nu’udar umanu ka divinu (haree Mal. 3:1). Iha kazu barak iha Bíblia ne’ebé “anju sira Nai” refere ba pessoa divina (estuda, porezemplu, Gên. 22:11, 12 15–18; Jen 31:3, 11, 13; Juis. 2:1, 2; Juis. 6:11–22; Zech. 3:1, 2 . 2). Maromak-nia anju ida-ne’e la’os de’it ko’alia hodi Nai-nia naran, maibé Nia mak Nai rasik. Jezús mak Maromak-nia mensajeiru atu hato’o Aman nia Liafuan mai ita.
Lee Exodu 3:7–12. Oinsá mak Maromak esplika ba Moises tanbasá mak Nia hakarak atu halo intervensaun hodi defende ema Izraél sira neʼebé sai atan iha rai-Ejiptu?
__________________________
Maromak-nia povu nia terus iha Ejiptu deskreve ho kór oioin hanesan hamnasa no hakilar maka’as hodi husu tulun. Maromak rona sira nia hakilar no preokupa (Exodu. 2:23–25). Nia bolu sira “Ha’u-nia povu” (Exodu. 3:7). Iha ne’ebá maka, antes Sinai no ratifikasaun aliansa nian, sira maka Ninia ema sira, no Nia sei halo sira atu hela no buras (karik sira hakarak obedese) iha rai Kanaan, hanesan Nia promete ona ba sira nia bei-ala sira.
Maromak hatete ba Moises katak Nia haruka nia ba Faraó ba buat espesífiku ida knaar: “Entaun agora, bá, Haʼu sei haruka ó ba Faraó atu lori Haʼu-nia povu ba Izrael sira sai husi Ejiptu” (Exodu. 3:10) Dala ida tan, Maromak bolu sira “Ha’u-nia ema sira.”
Knaar ida ne’ebé maka Maromak aprezenta ba Ninia atan! Moises, tanba ne’e, hatan ho pergunta ida: “Karik maka ha’u?” Katak, komprende signifikadu husi saida maka sei akontese no saida maka nia papél sei sai iha buat hotu ida-ne’e, Moises hanoin tansa maka ema ida hanesan nia rasik sei hili. Iha ne’e, iha inisiu, ita iha indikasaun ida kona-ba nia karakter, nia haraik-an, no nia sente katak nia la merese buat ne’ebé nia hetan bolu atu halo.
Tanba saida maka haraik-an, no sentidu ida kona-ba ita-nia “la merese”, nune’e importante ba ema ne’ebé buka atu tuir Na’i no halo buat ruma ba Nia?
Tersa
Maromak-nia Naran
Maromak aprezenta Nia-an ba Moises nu’udar “‘ehejeh ‘asher ‘ehejeh,” ne’ebé literalmente signifika “Ha’u sei sai karik maka ha’u sei sai”, ka “Ha’u maka Ha’u.” Iha Exodu 3:12, Maromak uza verbu ’ehejeh hanesan iha versíkulu 14, bainhira Nia hatete atu Moises, “Ha’u sei hamutuk” (ho ó). Neʼe katak Maromak mak rohan-laek. Nia maka Maromak trasendentál, no mós Maromak imanente, no Nia hela ho sira ne’ebé “ne’ebé arrepende no haraik-an iha espíritu” (Isa. 57:15).
Maromak-nia naran loloos, “Yahweh” (tradús iha Bíblia Inglés normalmente hanesan “Maromak”), koñesidu ba Maromak-nia povu husi inísiu, maski sira lahatene ninia signifikadu kle’an liu. Moises mós hatene naran Yahweh, maibé, hanesan ema seluk, nia la hatene signifikadu loloos. Ninian pergunta, “Ita-boot nia naran saida?” maka pergunta ida kona-ba signifikadu klean liu.
Sujestaun neʼebé bele ajuda ita mak iha Exodu 6:3 , iha neʼebé Maromak hatete: “Haʼu mosu ba .
Abrão, ba Izak no ba Jacob nu’udar Maromak Kbiit-Nain, maibé ho Ha’u-nia naran Nai ha’u la fó sai ha’u-nia an tomak ba sira” (Exodu. 6:3). Ida-ne’e la signifika katak Adão, Noé, Abraão, no patriarka sira la hatene naran “Yahweh” (haree Jen. 2:4, 9; Jen. 4:1, 26; Jen. 7:5; Jen. 15:6-8). Ida-ne’e signifika, envezde, katak sira lahatene ninia signifikadu kle’an liu.
Nia naran, Yahweh, hatudu ba faktu katak Nia maka Maromak pesoál, Maromak Ninia povu nian, Maromak aliansa nian. Nia maka ema ne’ebé besik, íntimu Maromak ne’ebé intervein iha ema nia asuntu. Maromak Kbiit-Nain (Jen. 17:1) maka Maromak ne’ebé halo milagre ho Ninia kbiit. Maibé Yahweh maka Maromak ida ne’ebé hatudu Ninia kbiit morál liuhosi domin no kuidadu. Nia maka Maromak hanesan ho Elohim (“Maromak maka’as, forte, transendente”, “Maromak ema hotu”, “Ukun-nain universu nian”, “Kriadór ba buat hotu”), maibé aspetu oioin hosi Ninia relasaun ho umanidade maka revela hosi hanaran Yahweh rasik.
Hatene naran ka bolu Maromak-nia naran la’os buat májiku ida. Ida-ne’e kona-ba proklamasaun ida ba Nia naran, ne’ebé signifika hanorin ema seluk lia-loos kona-ba Maromak ida-ne’e no salvasaun ne’ebé Nia oferese ba ema hotu ne’ebé mai ho fiar. Hanesan Joel hatete: “Ema hotu neʼebé bolu . Nai sei hetan salvasaun” (Joel 2:32).
Iha dalan saida de’it iha ita-boot nia moris rasik ita-boot esperiénsia ona besik malu no intimidade ho Yahweh
Kuarta
Razaun Haat
Lee Exodu 4:1–17. Sinál saida maka Maromak fó ba Moisés atu halo hodi hametin nia pozisaun nu’udar Maromak nia mensajeiru?
_________________________
Moises koko fali atu deskulpa nia-an hosi knaar ne’ebé Maromak husu ba nia (haree Exo. 3:11). Nia lakohi ba Ejiptu no hasoru Faraó. Afinal, nia falla tiha ona bainhira nia koko uluk, rasik, atu
tulun ema Ebreu sira. No mós, nia ema rasik la fiar ka la simu nia hanesan sira nia lider. Tanba ne’e maka nia formula objesaun datoluk: “‘Oinsá karik sira la fiar ha’u ka rona ha’u?’ ” (Exo. 4:1). Ida-ne’e la’os pergunta ida atu aprende buat foun ruma; ida-ne’e tentativa ida atu dehan lae ba responsabilidade ne’ebé Maromak husu nia atu hala’o.
Sinál milagre rua fó ba Moises atu halo iha katuas sira Izrael nian no, depois, iha Faraó nia oin: (1) nia ai-tonka nakfilak ba samea no depois fila fali ba ai-tonka, no (2) nia liman sai moras-lepra maibé depois kura kedas. Milagre rua ne’e tenke konvense katuas sira katak Maromak serbisu ba sira. Maibé karik lae, milagre datoluk, ida-ne’ebé maka fila bee ba raan, aumenta (Exo. 4:8, 9).
Maski Maromak fó milagre boot sira-neʼe ba Moises, maibé nia espresa nafatin iha razaun seluk, ida dahaat: nia la’os oradór ne’ebé di’ak.
Lee Exodu 4:10-18. Oinsá Nai hatan ba Moises, no saida lisaun sira ne’ebé ita bele foti hosi ida-ne’e ba ita-nia an rasik, iha situasaun saida de’it ita fiar Maromak bolu ita atu?
_______________________
Razaun haat ne’e hatudu Moises nia laran-rua atu halo tuir Maromak-nia konvite. Ho objesaun sira ne’ebé “razoavel”, nia taka nia lakohi atu ba. razaun tolu dahuluk maka iha forma pergunta sira: (1) Karik maka ha’u? (2) ó ne’e sé? no (3) Oinsá sira la fiar haʼu? No dahaat objesaun maka (4) deklarasaun: “Ha’u ladún elojente.” Maromak halo reasaun ba ema hotu husi sira no lori solusaun ida ne’ebé maka’as. Ba deskulpa sira-ne’e Maromak aprezenta promesa barak ne’ebé maka anima.
Depois Moises hato’o nia razaun ba dala lima no ikus no husu diretamente: “ ‘Ó ha’u-nia Nai, favór ida haruka ema seluk’ ” (Exodu. 4:13). Nu’udar resposta, Maromak hateten ba nia katak Nia haruka daudaun ona nia maun, Aarão, atu hasoru nia hodi fó apoiu. Ikusmai, Moises nonook de’it konkorda no husu Jetro ba nia bensaun molok sai ba Ejiptu.
Kinta
Sirkunsizaun
Lee Exodu 4:18–31. Oinsá ita komprende istória estrañu ida-ne’e, no lisaun saida maka ita bele foti hosi ida-ne’e?
________________________________
Estudante Bíblia sira hakfodak kuandu sira lee ida-neʼe, depois Moises halo tuir Nai no hahú nia viajen fila fali ba Ejiptu, Nai “besik atu oho nia” (Ézod. 4:24). Husi kontestu istória nian, sai evidente katak kestaun maka sirkunsizaun. Ninia oan-mane ikun la hetan sirkunsizaun; hanesan aliansa Abrão nian ezije (Jen. 17:10, 11).
Moises, nu’udar ulun-na’in ba Maromak-nia povu, presiza hatudu ninia perfeitu submisaun no obediénsia ba Maromak, atu nune’e bele kualifikadu atu lidera ema seluk ema atu sai obediente. Nia tenke sai modelu ida ba rendementu total ne’ebá ba Maromak. Ninia feen, Zipora, maka feto ida ne’ebé maka halo asaun no halo sirkunsizaun ba nia oan-mane atu nune’e bele salva nia laen nia moris. Nia kona Moises ho “prepusiu ne’ebé nakonu ho raan”, no raan ne’e reprezenta expiasaun, moris, no selu aliansa nian. Faktu katak ida-ne’e halo lalais tebes aumenta ba drama situasaun nian.
Lisaun importante ida bele aprende hosi epizódiu ida-ne’e: nunka falla atu halo buat ne’ebé ita hatene katak loos.
“Iha dalan husi Midian, Moises simu buat neʼebé halo ema hakfodak no aat tebes . avizu kona-ba Nai nia laran-moras. Anju ida mosu ba nia iha maneira ameasadu, hanesan nia atu halakon kedas nia. Lae fó ona esplikasaun; maibé Moises hanoin-hetan katak nia la konsidera ida husi Maromak nia ezijénsia sira. . . nia neglijénsia atu hala’o ritu sirkunsizaun ba sira nia oan-mane ikun. Nia la kumpre ho kondisaun ne’ebé nia oan bele iha direitu ba Maromak-nia bensaun sira
aliansa ho Izrael; no neglijénsia hanesan ne’e hosi parte sira nia hilin nian líder labele maibé hamenus forsa hosi preseptu divinu sira iha ema sira. Zipora, tanba tauk katak nia la’en sei oho, halo ritu ne’e rasik, no anju ne’e fó lisensa ba Moises atu hala’o nia viajen. Iha ninia misaun ba Faraó, Moises tenke tau iha pozisaun ida perigu boot; nia moris bele prezerva de’it liuhosi protesaun anju santu sira. Maibé enkuantu moris iha neglijénsia ba devér ida ne’ebé koñesidu, nia sei la seguru; tanba Maromak nia anju sira labele proteje nia.”—Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, pp. 255, 256.
Saida maka istória ida-ne’e tenke hatete ba ita-boot se ita-boot sala duni neglijénsia saida maka ita-boot hatene katak ita-boot tenke halo? Saida maka muda ita-boot presiza halo, maski agora daudaun?
Sexta
Hanoin liután: Lee Ellen G. White, “Moses,” pp. 251–256, in Patriarchs and Prophets.
esperiénsia tiva iha Moises nia moris. Pontu aas sira seluk iha nia moris depende kona-ba nia resposta pozitivu, obediente ba Maromak-nia enkargu atu lidera ema Ebreu sira sai husi Ejiptu no ba Rai Promesa.
Klaru, ita hatene agora oinsá ida-ne’e hotu sai. Maibé tau ó-nia an iha Moises-nia fatin iha tempu ai-laran sunu. Nia halai sai hosi Ejiptu atu salva nia moris. Jerasaun foun ida hosi ema Ebreu sira mosu iha palku liu tinan 40, barak hosi sira ne’ebé karik hatene uitoan de’it kona-ba nia, ka karik saida maka sira rona kona-ba nia mak sala, filtra liuhosi istória sira ne’ebé maka liu tempu hetan distorsaun. No agora, nia hetan bolu husi Maromak atu lidera ida-ne’e ema dook hosi nasaun ida ne’ebé maka’as? La admira katak nia laran-rua iha primeiru!
Sim, ida-ne’e knaar ida ne’ebé maka ezijente tebes, maibé imajina saida maka nia sei halo lakon ona se nia fó lae ikus ba Maromak. Nia bele iha de’it lakon iha istória envezde—liuhosi Maromak-nia kbiit ne’ebé serbisu iha nia—literalmente halo istória no sai ida ne’ebé boot liu no ema sira ne’ebé iha influénsia liu, la’os de’it iha Bíblia maibé iha mundu rasik.
Pergunta ba Diskusaun:
Iha tinan sira ne’ebé hakmatek iha rai-fuik, Moisés halo saida maka Maromak bolu nia atu halo: nia ema família nian, tau matan ba bibi sira, no hakerek livru bíblikal rua ho Maromak-nia inspirasaun molok nia bolu atu sai líder boot Maromak-nia povu nian. Saida maka Moises-nia esperiénsia hanorin ita kona-ba ita-nia knaar iha moris?
Ema ida bele argumenta katak, iha superfísie, Moises-nia deskulpa sira maka, iha no husi sira-nia an rasik, razoavel tebes, loos ka lae? Tanba saida maka tenke povu fiar ha’u? Ha’u karik atu hahú? Ha’u labele ko’alia ho di’ak. Saida maka istória ida-ne’e tenke hateten mai ita kona-ba oinsá atu aprende atu fiar katak Maromak bele permite ita atu halo saida maka Nia bolu ita atu halo?
Hanoin liután kona-ba pontu ne’ebé maka hato’o iha estudu Domingu nian kona-ba Moises nia autoria ba livru Jenesis no oinsá importante serbisu ne’e mak atu komprende istória sagradu no planu salvasaun nian. Tanba sá ita tenke luta hasoru tentativa hotu-hotu (no iha barak) atu hafraku autoridade livru nian, liuliu hodi nega istórisidade, liuliu, kapítulu 11 dahuluk nian?
