SABBATH SCHOOL DEPARTMENT

TIMOR-LESTE MISSION

Lisaun 8

Aliansa Iha Sinai

Sábadu Lokraik

Lee no Estuda Semana Ida-ne’e nian: Exod 19:1-20:17, Apk 21:3; Deut 5:6-21; Tiago 1:23-25; Rom 3:20-24; Rom 10:4

Testu Memori: “ Imi haree ona saida mak Ha’u al oba ema Ejiptu sira, no oinsa Ha’u lori imi fila fali mai Ha’u hanesan iha makikit nia liras leten. Agora se imi rona tebe-tebes Ha’u-nia liafuan no kaer metin Ha’u-nia aliansa, nune’e imi sei sai Ha’u-nia riku-soin rasik hosi nasaun hotu. Tanba mundu tomak mak Ha’u-nian. Imi sai povu ida-ne’ebé reinu saserdote sira nian, nasaun ida-ne’ebé santu, ‘ O tenki hato’o liafua ne’e ba ema Israel”.

Maromak lori Israel ba ne’ebé hafoin Nia liberta sira hosi Ejitu? Ba Rai Promete nian—iha neʼebé tan? Maski jeografikamente loos, resposta ne’e teolojikamente sala. Maromak rasik hatán ba ida-ne’e: “ ‘ “Imi haree ona saida mak Ha’u al oba ema Ejiptu sira, no oinsa Ha’u lori imi fila fali mai Ha’u hanesan iha makikit nia liras leten. Agora se imi rona tebe-tebes Ha’u-nia liafuan no kaer metin Ha’u-nia aliansa, nune’e imi sei sai Ha’u-nia riku-soin rasik hosi nasaun hotu. Tanba mundu tomak mak Ha’u-nian (Êx. 19:4, 5 . Nune’e, resposta bíblika-teolójika ba pergunta revela Maromak nia prioridade no objetivu: Na’i lori sira ba Nia-an rasik.

Bainhira ema sira hadook-an hosi Maromak, Nia buka sira no bolu sira fila fali ba Nia-an rasik. Modelu di’ak liu hosi lia-loos kle’an ida-ne’e maka iha Jardin husi Eden, bainhira Adão no Eva halo sala hasoru Maromak, la halo tuir Ninia mandamentu, no subar husi Nia. Nia foti inisiativa no bolu: “‘Ó iha ne’ebé?’” (Jen. 3:9). Nia sempre halo pasu dahuluk. Jesus hateten ida-ne’e ho elojénsia: “‘Mai iha Ha’u, imi hotu ne’ebe kole no lori naha todan, no Ha’u sei fo deskansa a imi. Simu Ha’u-nia todan, no aprende hosi Ha’u. Tanba a’u laran maus no haraik aan; o imi-nia klamar sei hetan deskansa.” (Mateus 11:28, 29).

Maromak bolu ita hotu; ita-nia destinu rohan-laek depende ba ita-nia resposta.

* Estuda lisaun semana ida-ne’e nian hodi prepara ba loron Sábadu, 23 Agostu.

Domingu

Iha foho Sinai

Lee Exodu 19:1–8. Saida maka Maromak promete ba sira iha ne’e, iha baze husi foho Sinai?

____________________

Maromak lori ema Israel sira ba foho Sinai, iha ne’ebé lakleur tan Nia sei fó ba sira Ukun-Fuan Sanulu (Dekálogu). Jebel Musa (elevasaun: 7,497 ain, ka metru 2,285) iha Península Sinai maka provavelmente fatin ne’ebé Moisés hasoru malu ho Maromak dala barak (ezemplu, Êx. 3:1, Êx. 19:2, Êx. 24:18), no, tinan hirak liutiha, Elias hasoru Maromak iha ne’e (1 Reis 19:8). Ida-ne’e hanesan foho ne’ebé Maromak bolu Moisés atu lori Israel sai husi Ejitu (Éxodo. 3:1, 2, 10). Iha tempu neʼebá, Maromak fó-hatene ba Moisés katak nia sei adora Maromak ho liberta Israel iha fatin hanesan ne’e, ne’ebé sei sai sinál ida ba Moisés katak Maromak Abraão, Isaac, no Jacob nian mak lidera sira (Éx. 3:12).

Liu tiha viajen fulan rua, Israelita sira to’o iha Sinai (Éx. 19:1), iha ne’ebé sira sei hela maizumenus tinan ida (kompara Êx. 19:1 ho Núm. 10:11, 12). Durante tinan ida ne’e, lei barak mak fó sai, hanesan deskreve ona iha Êxodo 19–40, Levítico 1–27, no Números 1:1–10:10. Israel nia estadia iha foho Sinai maka pedasuk sentrál hosi narrativa ne’ebé hetan iha lima dahuluk livru sira Moisés nian. Iha ne’e maka fundasaun ba sira atu sai Maromak-nia ema, nasaun úniku ne’ebé la nakonu ho paganizmu no idolatria.

Maromak foti inisiativa no estabelese aliansa entre Nia-an rasik no Israel. Ho kondisaun obediénsia povu nian no sira nia mantein relasaun ho Nia, Maromak promete atu halo sira rikusoin espesiál ida, reinu amlulik sira-nian, povu santu ida.

Atu sai povu santu signifika dedika an ba Maromak no revela Ninia karakter ba ema seluk, liuliu ba nasaun sira ne’ebé hale’u sira. Sira mós bolu atu funsiona hanesan reinu amlulik sira-nian ne’ebé sei liga ema sira seluk ho Maromak, hodi lori sira ba Nia no hanorin sira Nia dalan no Nia lei sira. Sira tenke sai Maromak nia rikusoin espesiál tanba Nia hakarak Israel sai Ninian kanál atu fó naroman ba mundu ho koñesimentu kona-ba Nia no Ninia karakter.

Aliansa ida-ne’e maka estabelesimentu legál ba relasaun entre Maromak no Ninia povu. Fórmula aliansa jerál nian, ne’ebé uitoan varia iha testu oioin, maka: “Ha’u sei sai sira nia Maromak, no sira sei sai ha’u-nia povu” (haree Exo. 6:7, Lev. 26:12, Jer. 24:7, Jer. 31:33, Ebr. 8:10, 11). Apok 21:3).

Imajina sai Maromak-nia “rikusoin espesiál”! Priviléjiu espesiál saida ida-ne’e sei abranje? Ita-boot sei iha responsabilidade espesiál saida iha?

Segunda 

Prepara ba Prezente

Lee Exodu 19:9–25. Oinsá Maromak prepara Israel atu simu Ukun-Fuan Sanulu?

________________________

Maromak fó instrusaun espesífiku kona-ba saida maka ema Izraél tenke halo iha preparasaun ba fó lei iha Sinai. Sira nia pureza esterna maka atu reflete sira nia dedikasaun tomak ba Maromak. Sira presiza prontu ba manifestasaun furak Na’i nia glória nian ne’ebé besik atu mai. No bainhira ida-ne’e halo duni, ida-neʼe akompaña ho “rai-tarutu no rai-lakan, no kalohan neʼebé mahar . iha foho leten; no trombeta nia lian makaʼas tebes, nuneʼe ema hotu ema sira ne’ebé iha akampamentu nakdedar” (Éxodo. 19:16, NKJV).

Dekálogu (Ukun-Fuan Sanulu) maka Maromak nia fuan revelasaun no étika bíblika. Nia forma substánsia no fundasaun husi padraun divinu sira ba umanidade tomak; nia prinsípiu sira maka eternu no universal

Tuir istória bíbliku, fó sai ona Dekálogu husi Maromak ( Éxodo 19:19; Êxodo 20:1; Deut 5:4, 5, 24 ) no hakerek husi Nia (Éxodo. 24:12, Êxodo. 31:18, Deut. 5:22). Ida-ne’e fó dala rua ba Moisés nuʼudar prezente espesiál ( Éxodo 32:19; Êxodo 34:1; Deut 10:1, 2 )

Iha livru Êxodo, Dekálogu hanaran “Sasin” (Ebraiku: ‘edut; Êx. 31:18); ka ida-ne’e hanaran “liafuan sira hosi aliansa” (Ebreu: dibre habberit; Exo. 34:28).Iha livru Deuteronômio, sira hakerek iha “ai-fatuk sira aliansa nian” (Deut. 9:9, 11, 15, NKJV). Livru rua neʼe iha lia-ebraiku la uza liafuan “. Ukun-fuan Sanulu sira” (Ebraiku: mitzwot, “ukun-fuan sira”). Envezde, tolu dala barak sira bolu ida-ne’e “Liafuan Sanulu”. Lian Ebraiku maka ‘aseret haddebarim, husi dabar, katak “liafuan, fraze, matéria, sasán, diskursu, istória,promesa, deklarasaun.” (Haree Exo. 34:28, Deut. 4:13, Deut. 10:4).

Iha versaun rua hosi Dekálogu ho diferensa ki’ik tebes; ida dahuluk maka hakerek iha Êxodo 20:1–17 no ida daruak ih Deut 5:6–11. Versaun daruak, aprezenta oralmente husi Moisés ba Israel, akontese besik tinan haat-nulu hafoin Sinai, antes de’it povu tama iha Rai Prometidu (Deut. 1:3, 4; Deut. 4:44–47). Sirkunstánsia sira-ne’e esplika diferensa uitoan entre sira rua.

Bainhira Paulo halo rezumu kona-ba lei nu’udar domin, nia sita hosi Dekálogu (Rom. 13:8–10). Domin maka, loos duni, soma husi Maromak nia lei tanba Nia mak Maromak domin nian (1João 4:16).

Oinsá ita-boot komprende ideia husi Ukun-Fuan Sanulu hanesanespresaun ida Maromak nia domin nian? Neʼe katak saida? Oinsá maka Maromak nia domin ne’ebé revela iha sira?

Tersa 

Prezente Dekálogu nian

Lee Êxodo 20:1–17. Saida maka prinsípiu sira husi Dekálogu, no oinsa nia organiza?

__________________

Nota katak Dekálogu la hahú ho komandu sira maibé ho Maromak-nia asaun grasiosa ba Ninia povu:

“ ‘Ha’u maka Na’i, imi nia Maromak, ne’ebé hasai imi housi Ejitu, house rai atan nian’ ” (Éxodo. 20:2). Na’i hatudu uluk Ninia grasa liuhosi fó liberdade no salvasaun ba Israel, no só iha momentu ne’ebá maka Nia revela Ninia vontade. Ukun-fuan sira-ne’e tenke halo tuir tanba domin no gratidaun ba buat ne’ebé Maromak halo ba sira.

Maromak nia liafuan xave ba Dekálogu maka “domin” (Rom. 13:10). Ukun-fuan neʼebé boot liu mak ukun-fuan domin nian, neʼe mak espresa iha dalan rua: domin ba Maromak (Deut. 6:5) no domin ba ita-nia maluk ( Lev 19:18 ).

Iha ukun-fuan haat dahuluk, Dekálogu interpreta saida maka signifika hadomi Maromak; iha ukun-fuan neen tuirmai, lei interpreta saida maka signifika hadomi ita-nia maluk. Dekálogu hahú ho fó onra ba Maromak liuliu (domin vertikál) no kontinua ho respeitu sira seluk (domin horizontál):

1. Honra no respeita Maromak hodi fó ba Nia fatin dahuluk no aas liu iha situasaun hotu ita-nia moris nian (ukun-fuan dahuluk);
2. Honra no prezerva Maromak nia pozisaun úniku no la troka Nia ho estátua ida iha forma ruma, tantu fíziku, simbóliku, ka espirituál. Ita-nia afetu sira ne’ebé moos liu pertense ba Na’i (segundu mandamentu)
3. Hahi Maromak nia naran—Nia reputasaun no karakter (terseiru mandamentu);
4. Honra Ninia loron deskansa no adorasaun nian—Sábadu (loron dahaat mandamentu);
5. Respeita inan-aman (ukun-fuan dalimak);
6. Respeita moris (ukun-fuan daneen);
7. Respeita matrimóniu (ukun-fuan hitu);
8. Respeita ema nia sasan (ukun-fuan daualu);
9. Respeita ema seluk nia reputasaun (ukun-fuan dasiak); no
10. Respeita an rasik atu nune’e laiha hakarak egoísta sira ne’ebé sei estraga ita-nia karakter (ukun-fuan sanulu).

Hanesan Jesus rasik dehan: “ ‘Se imi hadomi Ha’u, imi sei halo tuir Ha’u nia ukunfuan sira’ ” (João 14:15, ESV; haree mós 1 João 4:20, 21). Nune’e, loos obediénsia maka espresaun domin no agradesimentu nian ba Jezús, domin ne’ebé espresa maka’as liu iha oinsá ita trata ita-nia maluk sira.

Kuarta

Funsaun oioin husi Maromak-nia Ukun-Fuan

Ukun-fuan Maromak nian revela Maromak nia karakterístika, sé mak Nia. Nuʼudar Maromak mak santu, loos, no di’ak, nune’e mós Ninia ukun-fuan. Paulo konfirma: “Entaun ukun-fuan . santu, no ukun-fuan ne’e santu, loos no di’ak” (Rom. 7:12).

Iha Bíblia, Maromak nia lei haree iha dalan ne’ebé pozitivu tebes (Mat. 5:17, 18; João 14:15; 1 Kor. 7:19). Ema ida bele kria poezia sira kona-ba lei (haree Salmo 119 ), kanta kona-ba ukun-fuan ( Salmo 19 ), no medita kona-ba ida-neʼe loron no kalan (Sal. 1:2, Jos. 1:8). Lei ajuda hadook ema ida hosi buat aat no fó matenek, komprensaun, saúde, prosperidade, no dame (Deut. 4:1–6; Provérbios 2; 3).

1. Maromak nia lei hanesan moru ne’ebé kria fatin livre ne’ebé luan ba moris no fó avizu katak—liu fali pontu espesífiku ida—perigu, problema, komplikasaun, no mós mate hein hela (Gén. 2:16, 17; Tiago 2:12).
2. Ukun-fuan mós hanesan sinál ida ne’ebé hatudu ba Jezús, ne’ebé perdua ita-nia sala sira no muda ita-nia moris (2 Kor. 5:17, 1 João 1:7-9). Ho maneira ida-ne’e, ida-ne’e lori ita nu’udar paidagogos, kustodiu/guarda, ba Kristu (Gal.3:24)

Lee Tiago 1:23-25. Saida mak nia koʼalia, no oinsá mak liafuan sira-neʼe ajuda ita realiza saida maka funsaun no importánsia lei nian, maski maski ida-ne’e labele salva ita?

_______________________

Espellu ida bele hatudu ita-boot nia defeitu sira, sim. Maibé laiha buat ida iha espellu ne’ebé bele kura sira. Espellu hatudu ba problema sira maibé oferese laiha solusaun ba problema sira. Hanesan mós ho Maromak nia ukun-fuan. Koko atu sai justifikadu iha Maromak nia oin hodi halo tuir lei sei hanesan hateke metin ba espellu ho esperansa katak, lalais ka tarde, espellu sei halo ita-boot nia defeitu sira ses tia.

Tanba salvasaun maka liuhusi fiar no la’ós liuhusi hahalok sira—inklui mós hahalok sira ukun-fuan—kristaun balu dehan katak ukun-fuan neʼe lakon ona no katak ita la presiza ona atu rai ida-ne’e. Klaru, konsidera katak lei ne’e rasik maka saida maka define sala—“Ha’u sei la hatene sala exetu liuhosi lei” (Rom. 7:7 NKJV)—alegasaun ida-ne’e maka interpretasaun ne’ebé sala tebes ba relasaun lei ho evanjellu. Lei nia ezisténsia maka tanba saida maka ita presiza evanjellu.

Susesu oinsá Ita-boot hetan iha Ita-boot nia tentativa sira atu halo tuir Maromak nia lei? Di’ak atu bazeia ita-boot nia salvasaun iha ida-ne’e? Se lae, tanba saida maka ita-boot presiza evanjellu?

Kinta

Ukun-Fuan nu’udar Maromak nia Promesa ba Ita

Lee Roma 3:20–24. Maski Paulo klaru tebes katak ita labele sai salva hodi kumpre Ukun-Fuan Sanulu, oinsá maka mandamentu sira funsiona iha ita-nia moris?

____________________

Signifikadu ebraiku ba termu dabarim, ne’ebé uza iha hakerek Moisés atu deskreve Ukun-Fuan Sanulu (Ézod. 34:28, Deut. 4:13, 14). Deut. 10:4), la signifika “ukun-fuan sira”, maibé “liafuan sira”. “Liafuan” ida-ne’e, dabar (singular), bele iha signifikadu “promesa”.

Tanba ne’e maka, iha fatin barak (1 Reis 8:56; 2 Cr. 1:9; Neh. 5:12, 13; Deut. 1:11; Deut. 6:3; Deut. 9:28; Josh. 9:21; Josh. 22:4; Josh. 23:5), dabar tradús iha forma substantivu ka verbu ne’ebé espresa ideia kona-ba promesa.

Ellen G. White oferese hanoin ida kona-ba funsaun Dekálogu nian: “Ukun-fuan sanulu […] mak promesa sanulu.”—Ellen G. White Komentáriu sira, Komentáriu Bíblia SDA nian, vol. 1, p. 1105. Dekálogu tenke komprende hanesan promesa sira husi Maromak ne’ebé sei orienta ita iha dalan loos atu Nia bele halo buat kmanek mai ita. Maibé ita tenke halo tuir sira

Lee Roma 10:4. Oinsá ita tenke komprende Paulo nia deklarasaun katak Kristu maka “finál” lei nian?

______________________________

Paulo hateten katak Jezús Kristu maka telos lei nian, maibé la’ós iha sentidu katak Kristu halakon lei ka halakon ida-ne’e. Envezde, ida-ne’e signifika katak Kristu maka objetivu no intensaun lei nian; ida-ne’e la signifika katak Ninia sakrifísiu expiatóriu hakotu nia validade no perpetuidade.

Iha kontráriu, Paulo ko’alia kona-ba importánsia lei nian, kona-ba ninia lejitimidade, no kona-ba ninia autoridade ne’ebé dura (Rom. 3:31, 1 Kor. 7:19, Gal. 5:6). Signifikadu husi liafuan telos maka primeiru ho objetivu no orientadu ba objetivu, la’ós relasiona ho tempu. Kristu maka xave atu loke buat ne’ebé loos signifikadu no objetivu husi Maromak nia ukun-fuan. Nune’e, sei la loos atu hateten katak Kristu invalida, troka, ka abroga lei. Kristu maka objetivu lei nian, Ida ne’ebé nia hatudu ba.

Oinsá maka lei hatudu ita ba Jezús? Katak, saida maka lei revela mai ita kona-ba ita-nia an rasik ne’ebé sei hatudu duni ita ba Jezús?

Sexta 

Hanoin liután: Lee Ellen G. White, “The Law Given to Israel,” pp. 303–310, no “Satanás nia inimigu hasoru lei,” pp. 331–342, iha Patriachs and Prophets.

“Maromak hakarak halo okaziaun atu ko’alia Ninia ukun-fuan sai hanesan senáriu ida grandeza ne’ebé aat tebes, tuir ninia karakter ne’ebé aas. Ema sira ne’e atu sai impresionadu katak buat hotu ne’ebé iha ligasaun ho Maromak nia servisu tenke hetan konsiderasaun ho respeitu ne’ebé boot liu.” —Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 303.

Prinsípiu reverénsia ida-ne’e válidu ohin loron. Ida-ne’e mosu hosi komprensaun ida kona-ba Maromak nia grandeza, transendensia, no majestade. Haree Maromak nia glória kria gratidaun iha ita-nia fuan no hatun ita-nia orgullu. Besik liu ita haree Maromak nia santidade, imperfeisaun barak liután ita sei dixerni iha ita-nia moris sira, lori ita atu hamrook liután ba Ninia Prezensa ne’ebé transforma no atu hakarak sai hanesan liután Nia.

No, mós, hatene saida maka ita iha kontraste ho Nia no ho Ninia lei santu halo ita dependente totalmente ba Kristu nia mate substitusionál ba ita. Iha tempu hanesan, Jesus fó sai ho klaru katak, se ita ho haraik-an simu Maromak nu’udar ita-nia Na’i no Liurai, Ninia ukun-fuan sira la susar atu halo tuir (Mat. 11:28– 30). Kristu hatudu momoos katak lei divina iha validade permanente (Mt. 5:17–20). Bainhira ita halo tuir Maromak nia ukun-fuan sira tanba domin no agradesimentu ba Nia tanba salvasaun ne’ebé Nia haraik ho laran-luak mai ita, ita bele esperiénsia plenitude relasaun salvasaun nian ho Nia. Enkuantu goza vantajen boot sira hosi kumpri lei (afinal, haree ba moras no susar ne’ebé maka viola ida-ne’e lori), ita mós bele goza garantia hatene katak ita-nia salvasaun hetan iha Jezús, la’ós iha ita-nia kumprimentu lei.

Pergunta ba Diskusaun:

1. Preparasaun atu simu lei ajuda povu atu komprende sentidu reverénsia ne’ebé sira presiza. Ohin, iha ami nia igreja no moris igreja nian, iha ne’ebé maka iha sentidu reverénsia no hakfodak ne’ebé hanesan iha Maromak futar oin? Ka ita lakon ida-ne’e neineik?
2. Hanoin liután kona-ba fórmula aliansa nian ida-ne’e: “Ha’u sei sai sira nia Maromak, no sira sei sai haʼu-nia povu.” Ida-ne’e signifika saida ba ita ohin loron, no oinsá ida-ne’e tenke revela tantu individualmente no hanesan empreza ida ema sira?
3. Saida maka Maromak haruka ita atu halo, Nia fó kbiit mai ita atu halo. Ellen G. White hatete katak “Nia nia orden hotu-hotu maka kbiit sira.”—Kristu nian Lisaun Objetu sira, p. 333. Oinsá ema ida tau promesa ida-ne’e, dabar ida-ne’e, iha prátika?
4. Oinsá ita atu hatán ba argumentu komún ne’ebé ita rona katak, hafoin Krús, lei halakon tiha ona? Iha kazu barak liu, saida maka sira hatete loloos katak halakon ona?