Ita hotu lakon ona. La lakon iha ai-laran konkretu sidade estranjeiru nian ka iha ai-laran nia klaran lahó kompas. Ita lakon ona iha labirintu ita-nia klamar rasik nian. Iha lalehan hanesan, ita hateke ba fitun biliaun sira—filozofia, ideolojia, espiritualidade, no estilu moris—ida-idak nabilan ho diresaun ne’ebé promisór.
Maibé envezde orienta dalan, nabilan ne’e sai hanesan dezorientasaun kósmika ida, sinfonia barullu nian ne’ebé hamate bisbixu nonook fuan nian ne’ebé husu, “Ha’u tenke bá ne’ebé?”
Iha laloran sira ne’ebé maka’as hosi konfuzaun ezistensiál, lian ida nakfera liuhosi neon, la’ós ho arogánsia hosi konkistadór ida, maibé ho ternura hosi Bibi-Atan ida ne’ebé hetan Ninia bibi sira.
Lian ne’e pertense ba Jezús Nazaré nian, ne’ebé deklara reklamasaun radikál liu iha istória pensamentu umanu nian: “Ha’u mak dalan, lia-loos no moris. Deklarasaun ida-ne’e la’ós de’it opsaun ida iha menu espirituál ida; ida-ne’e maka proklamasaun ida kona-ba eskluzividade ne’ebé maka emosionante no liberta.
Mapa Divina ne’ebé hanaran Estrada
Iha léxiku gregu, liafuan “dalan” (hodos) la’ós de’it dalan ka dalan. Implika viajen ida ne’ebé define ona, prosesu ida, dalan moris ida ne’ebé kompletu. Bainhira Jesus dehan, “Ha’u maka Dalan”, Nia la oferese ida hosi mapa alternativu barak. Nia deklara Nia-an nu’udar Mapa ne’e rasik.
Iha mundu ida ne’ebé selebra relativizmu nu’udar virtude aas liu, iha ne’ebé ema hotu hetan enkorajamentu atu “kria ita-nia justisa rasik”, Kristu hamriik nu’udar anomalia divina ida. Nia la’ós de’it mestre ida ne’ebé hatudu dalan; Nia maka inkarnasaun Dalan nian.
Ellen G. White deskreve ida-ne’e ho poétiku, “Kristu maka eskada ne’ebé Jacob haree, ho nia baze iha rai no nia tutun ne’ebé to’o iha lalehan nia odamatan sira, to’o iha Aas Liu nia kadunan.” Eskada ida-ne’e la’ós ida hosi eskada barak; ida-ne’e maka ponte úniku ne’ebé hale’u entre mortalidade umana no eternidade divina.
Teolojia Bíblika afirma katak narrativa Testamentu Tuan tomak kona-ba antesipasaun ba “Dalan” ida-ne’e. Maromak promete planu ida redensaun nian, dalan ida atu sai hosi alienasaun sala nian. Walter C. Kaiser, Jr. bolu ida-ne’e “promesa-planu Maromak nian” ne’ebé suli hosi Gênesis ba Apokalipse.
Kristu maka kulminasaun husi promesa ne’ebá, kumprimentu husi sombra no rituál hotu-hotu ne’ebé hatudu ba Nia. Nia mak Dalan ne’ebé prepara “iha rai-fuik maran” ba Ninia povu (Isaías 40:3).
Bússola Absoluta ne’ebé hanaran Lia-loos
Tuir Dalan ida-ne’e ezije ita atu fiar iha Ninia kompas: Lia-loos. Liafuan gregu alētheia signifika la’ós de’it ezatidaun faktuál maibé mós realidade loloos, esénsia ne’ebé la subar. Iha era pós-lia-loos, iha ne’ebé sentimentu sira dala barak manán faktu sira, Kristu nia reklamasaun atu sai “Lia-loos” fornese ânkora ida ne’ebé metin.
Ninia Lia-loos la’ós konseitu abstratu ida, maibé Ema ida. “Lia-loos maka lori ema ida nia ser tomak ba armonia ho Maromak nia hanoin,” hakerek George R. Knight.3 Tanba ne’e, atu hatene Lia-loos maka hatene Nia, Na’i Jezús Kristu.
Lia-loos ida-ne’e liberta ita hosi iluzaun katak ita bele salva ita-nia an rasik ka katak dalan hotu-hotu ikusmai lori ba foho-tutun ne’ebé hanesan. Teólogu Richard Rice subliña katak Maromak nia Ukun bazeia ba Ninia karakter lia-loos no domin nian.
Lia-loos ida-ne’e bele parese ki’ik, maibé hanesan G.K. Chesterton hatete, “Arte loloos, hanesan moralidade loloos, konsiste iha trasa liña iha fatin ruma.” Liña ne’e maka Kristu.
Apóstolu sira komprende ida-neʼe ho klaru tebes. Pedro, nakonu ho Espíritu Santu, ho aten-barani deklara iha Sinédriu nia oin, “No la iha salvasaun iha ema seluk maibé iha Nia, basá la iha naran seluk iha lalehan okos ne’ebé fó ba ema sira atu ita bele hetan salvasaun” (Apóstolu sira-nia hahalok 4:12).
Fonte Moris nian
Dalan ida-ne’e la’ós dalan mate, no Lia-loos ida-ne’e la’ós doutrina ne’ebé metin. Rua ne’e animadu hosi forsa divina ida: Moris. Liafuan ne’ebé uza iha ne’e maka zōē, la’ós de’it bios (moris biolójiku). Zōē maka moris iha nia esénsia aas liu—moris Maromak rasik nian, moris ne’ebé nakonu no rohan-laek (João 10:10).
Ida-ne’e maka moris ne’ebé lakon iha Jardim Eden no restaura liuhosi Krús. George Eldon Ladd deskreve ida-ne’e hanesan “moris iha era ne’ebé sei mai” ne’ebé maka hakat liu ba prezente liuhosi Kristu.
Moris ida-ne’e maka psikolojia didátika sarani nia resposta ba mamuk no dezesperu. Bainhira ita liga ho Kristu, Moris nia Hun, ita la’ós de’it simu garantia moris rohan-laek nian iha futuru; ita mós simu forsa, objetivu, no ksolok atu moris iha ne’e no agora.
Henri Nouwen, iha ninia reflesaun, hakerek, “Iha Kristu, ita deskobre sé loos mak ita.”6 Ita-nia identidade la define ona husi fallansu pasadu ka ansiedade sira kona-ba futuru, maibé husi ita-nia estatutu nu’udar Maromak nia oan doben sira, la’o iha Ninia Dalan, orientadu husi Ninia Lia-loos, no hetan kbiit husi Ninia Moris.
Iha termu prátiku, ida-ne’e muda buat hotu. Desizaun loroloron nian la’ós ona kona-ba “saida maka fó benefísiu mai ha’u?” maibé liuliu “saida maka aliña ho Dalan, Lia-loos, no Moris?” Hasoru sofrimentu la’ós ona trajédia ida ne’ebé laiha sentidu, maibé oportunidade ida atu kaer metin liután ba Moris ne’ebé mate labele hamate.
Prepara ba Ninia mai daruak la’ós ona eskapamentu ida hosi mundu, maibé motivasaun ida atu reflete Dalan, Lia-loos, no Moris ba mundu lakon ne’ebé hale’u ita. Hans K. LaRondelle fó hanoin mai ita katak “esperansa eskatolójiku sarani nian sentradu iha Kristu nia pesoál no obra.
Ikusmai, viajen fiar nian la’ós kona-ba ita luta atu hetan Maromak, maibé kona-ba Maromak, ne’ebé iha Kristu mai atu hetan ita. Nia maka resposta molok ita iha tempu atu formula pergunta. Nia iha uma antes ita realiza katak ita ema la’o-rai. Iha kruzamentu konfuzaun universu nian, iha-ne’ebé lian rihun ba rihun kompete ba ita-nia atensaun, iha de’it Naran ida, Ema ida de’it, JESUS fiKRISTU, ne’ebé maka Dalan Lia-loos nian loos.
Jezús Kristu la’ós opsaun ida entre dalan barak ba salvasaun, maibé Nia maka Dalan rasik—Mapa Divinu úniku, Bússola Lia-loos Absoluta nian, no Fonte Moris Rohan-laek nian—ne’ebé eskluzivamente no ho grasa navega klamar ne’ebé lakon hosi labirintu sala nian ba Aman nia uma, tantu ba moris ida-ne’e no ba eternidade ne’ebé sei mai.
(**Pdt. J.F. Manullang, D.Th.
Referensi:
White, Ellen G. The Desire of Ages. Mountain View, CA: Pacific Press Publishing Association, 1898, 20.
Kaiser, Jr., Walter C. The Promise-Plan of God: A Biblical Theology of the Old and New Testaments. Grand Rapids, MI: Zondervan, 2008, 37.
Knight, George R. Philosophy and Education: An Introduction in Christian Perspective. 4th ed. Berrien Springs, MI: Andrews University Press, 2006, 74.
Rice, Richard. The Reign of God: An Introduction to Christian Theology from a Seventh-day Adventist Perspective. 2nd ed. Berrien Springs, MI: Andrews University Press, 1997, 95.
Ladd, George Eldon. A Theology of the New Testament. Rev. ed. Grand Rapids, MI: Eerdmans, 1993, 290.
Nouwen, Henri J. M. In the Name of Jesus: Reflections on Christian Leadership. New York: Crossroad Publishing, 1989, 31.
LaRondelle, Hans K. The Israel of God in Prophecy: Principles of Prophetic Interpretation. Berrien Springs, MI: Andrews University Press, 1983, 102.
