Livru Eskola Sabatina Tetun Lisaun 5 Revelsaun no Inspirasaun
· Kuartal 4 2026

Lisaun 5
“Revelsaun no Inspirasaun ”
Sábadu Lokraik
Lee no Estuda Semana Ida-ne'e nian: Ebr 1:1-2; 2 Ti 3:15-17; 2 Ped 1:18-21; Exod 17:14; Apk 1:19; Ezk 4:1-8
Versu Memoria: “Liafuan hosi Jezús Kristu, ne’ebé Maromak fó ba Nia, atu hatudu ba Ninia atan sira kona ba buat ne’ebé la kleur tan sei akontese. Nia fó hatene kona ba buat sira-ne’e bainhira Nia haruka Ninia anju ba Ninia atan João. João fó sasin kona ba Maromak-nia liafuan no Jezús Kristu-nia testemuña, no kona ba buat hotu ne’ebé-nia haree ona..”
( Apokalipse 1:1-2_Bíblia Kadi)
Apóstolu João halo parte ona iha sírkulu interiór Apóstolu Sanulu-resin-rua nian (Luk 8:51; Mat 17:1; Mat 26:36, 37). Hafoin Kristu sa’e ba lalehan, nia kontinua- serbisu, iha Jeruzalén. Maibé, molok sidade monu (a.d. 70), nia muda ba Éfeso atu tau matan ba igreja sira iha provínsia Roma nian iha Ázia Menór. Durante persegisaun kristaun iha liurai Roma Domiciano-nia ukun, apóstolu neʼe hetan ezíliu ba Patmos, illa ida iha Tasi Egeu.
Iha Patmos, João simu mensajen profétiku espesiál sira ne'ebé dirije la'os de'it ba igreja hitu Ázia Menór nian maibé mós ba sarani sira iha era sira hotu (Apok. 1:1–3, 9–11). Kadeia entrega mensajen profétiku, ne'ebé João halo parte, haree hanesan ne'e: Aman Maromak, ba Jezús Kristu, ba anju, ba apóstolu João, no ba lee-nain no rona-nain sira. Ida-ne'e maka ezemplu klásiku ida hosi prosesu revelasaun-inspirasaun nian iha ne'ebé Maromak uza profeta sira hodi komunika Ninia mensajen sira ba umanidade.
Lisaun semana ida-ne'e nian ezamina espesifikamente prosesu inspirasaun revelasaun multiforma, ho foku espesiál ba maneira orál, eskrita no dramatizadu ne'ebé mensajen divina komunika ona ba ema.
* Estuda lisaun semana ida-ne'e nian hodi prepara ba loron Sábadu, 31de Outubru.
Domingu * 25 Outubru
Revelasaun Jerál no Spesiál
Lee Ebreu 1:1, 2. Tanbasá mak Maromak interese tebes atu koʼalia ho ita? Saida maka Nia hateten mai ita liuhosi Jezús no profeta sira?
___________________________
Saida maka Kriadór kosmos ou mundu nian sei hatete mai ita? Tanbasá mak Nia komunika ho ita? Ne'e tanba ita ema monu iha mundu sala nian no hasoru mate, terus, no provasaun sira; Maromak, tanba ne'e, ko'alia ho ita tanba Nia hakarak ita atu hatene tanbasá ita iha ne'e, tanbasá buat sira aat tebes, no tanbasá, maski buat hotu, ita bele iha esperansa iha Ninia domin ba ita.
Maromak-nia revelasaun jerál, hanesan haree iha mundu naturál, ko'alia ho elojénsia kona-ba Ninia kbiit rohan-laek no domin ne'ebé kuidadu. Liurai David hakilar, “Lalehan fó sai Maromak-nia glória, no loro leten deklara Ninia liman-nia servisu” (Salmu. 19:1_Bíblia Kadi). Apóstolu Paulo hatutan tan, “…tanba dezde Nia kria mundu ema bele komprende buat sira-ne’e liuhosi buat ne’ebé Nia halo ona. Nune’e ema la iha razaun atu la fiar” (Rom. 1:20_ Bíblia Kadi).
Ne'e mós furak atu reflete kona-ba Maromak-nia kbiit restaurasaun ne'ebé manifesta iha prosesu misterio kura sira iha ita-nia mundu. Loos duni, “Maromak-nia kbiit atu kura ema hotu iha natureza. Se ai-hun ida hetan tesi, se ema ida hetan kanek ka ruin ida tohar, natureza hahú kedas atu hadiʼa kanek neʼe. Maski antes nesesidade eziste, ajénsia kura nian prontu ona; no bainhira deʼit parte ida hetan kanek, enerjia hotu-hotu hakruuk ba serbisu restaurasaun nian.”— Ellen G. White, Education, p. 113..
Hanesan furak no instrutivu hanesan mundu naturál bele sai, ida-ne'e revela la'ós de'it Maromak nia kbiit no domin maibé mós prezensa aat nian (haree Jen. 3:14-19, Mat. 13:24-30). Mensajen ambiguu ida-ne'e bele komprende ho loloos de'it iha Maromak nia revelasaun espesiál—iha Jezús Kristu, Maromak-nia Liafuan enkarnadu, no iha Bíblia, Liafuan Eskrita Maromak-nian ne’ebé fó sasin kona-ba Nia (João 5:39).
Eskritura sira maka rejistu inspiradu hosi Maromak-nia mensajen sira ba ema hotu-hotu iha era sira hotu. Sira konta mai ita kona-ba Kriasaun mundu nian no ninia monu trájiku, no kona-ba Maromak-nia planu redensaun nian ne'ebé furak no restaurasaun finál planeta Rai nian. Maski narrativa bíblika sira bele sai badak no seletivu, sira sempre konfiável, tanba Maromak maka ko'alia mai ita (haree 2 Tim. 3:16; 2 Ped. 1:19–21)
Maski natureza hatudu duni ba realidade husi Kriadór-nia kbiit no domin, tansá maka ita presiza tebes Liafuan Hakerek, mós? Saida maka Liafuan hateten mai ita katak natureza, iha no husi nia an rasik, la hateten?
Segunda * 26 de Outubru
Prosesu Inspirasaun nian
Livru no hakerek barak, la'os de'it Bíblia, maka to'o mai ita iha tempu barak nia laran. No maski nune'e, ita konsidera Bíblia hanesan Maromak-nia Liafuan. Saida maka haketak ida-ne'e hosi hakerek sira seluk?
Lee 2 Timóteo 3:15–17 no Tiago 1:17. Mensajen importante saida mak ita tenke foti husi versíkulu sira-neʼe?
________________________
Iha diskusaun balu kona-ba tradusaun di'ak liu hosi 2 Timóteo 3:16, maibé maioria tradusaun Bíblia nian tradús pasajen ida-ne'e ho maneira ne'ebé hanesan, hodi subliña katak Bíblia tomak mai hosi Maromak (2 Ped. 1:20, 21).
Ema ida neʼebé fó komentáriu kona-ba Bíblia esplika katak “iha neʼe parese provável liu katak Paulo hanoin kona-ba eskritura tomak no nia sei dehan katak eskritura tomak ‘diʼak atu hanorin, fó-hatene, hadiʼa, no hanorin ema tuir hahalok loos’, duké eskritura ida-idak iha diʼak iha dalan sira-neʼe.”—G. W. Knight III, The Pastoral Epistles: A Commentary on the Greek Text (Grand Rapids, MI: Eerdmans, 1992), p. 445.
Maibé oinsá ita tenke komprende prosesu inspirasaun ne'ebé hahú iha Bíblia? Ita tenke rekoñese katak inspirasaun profétika maka Espíritu Santu ne'ebé tulun profeta loloos sira ba komunikasaun konfiável mensajen divinu sira-nian. Asisténsia ne'e fornese la'ós de'it iha prosesu simu mensajen sira maibé mós iha komunikasaun mensajen sira ho klaru ba sira nia destinatáriu sira.
Maromak-nia mensajen sira mai liuhosi vizaun no mehi sira (Núm. 12:6; Isa. 6:1, 8). Maromak mós uza sasin sira (1 João 1:1-3), peskiza istóriku ne'ebé inspira hosi Espíritu (Lukas 1:1-3), no impresaun divina sira iha hanoin (2 Ped. 1:21). La haree ba meius ne'ebé maka Espíritu Santu uza, profeta sira no autór bíbliku sira hetan mensajen lia-loos nian ne'ebé objetivu, envezde subjetivu, atu fahe. Katak, Maromak-nia mensajen sira labele hetan manipulasaun ka distorsaun ruma hosi Ninia mensajeiru sira, maski sira uza sira nia liafuan rasik atu espresa mensajen sira-ne'e.
Knaar atu hato'o mensajen profétiku sira ba sira nia audiénsia orijinál bele halo oralmente (2 Ped. 1:19-21), iha forma eskrita (João 20:30, 31), ka liuhosi dramatizasaun (Eze. 4:1-8).
Maski iha pergunta barak kona-ba oinsá Bíblia hetan inspirasaun, ka oinsá inspirasaun funsiona iha revelasaun jerál, tanbasá maka importante tebes atu fiar Bíblia nu'udar Maromak-nia Liafuan inspiradu, la haree ba saida maka ita la komprende ho kompletu kona-ba oinsá ida-ne'e hakerek?
Tersa * 27 de Outubru
Mensajen Oral
Lee 2 Pedro 1:18–21. Garantia saida maka ita iha katak mensajen orál sira ne'ebé hato'o hosi Maromak nia profeta sira hetan inspirasaun no konfiável hanesan sira ne'ebé hakerek ona? __________________________
Maromak ko'alia ba Adão no Eva molok Monu (Jen. 2:16, 17) no depois (Jen. 3:9–19). Iha kazu rua ne'e, sira komprende ho perfeitu Ninia liafuan sira. Nia lian rona ho klaru mós iha Sinai (Exod 20:1-20), no mós iha Jezús-nia batizmu no transfigurasaun (Mat 3:17; Mat. 17:5). Ita bele interpreta sala bainhira ema seluk ko'alia ho ita. Maibé, konserteza, bainhira Maromak ko'alia ho ema ruma, sei laiha komunikasaun sala ka bosok.
Bíblia afirma katak "Maromak ko'alia ba Moisés no dehan ba nia: 'Ha'u maka Nai'" (Exodo. 6:2_Bíblia Kadi). Hakerek-nain Bíblia barak rekoñese katak sira rona Maromak-nia lian bainhira Nia ko'alia ba sira. Ida-ne'e maka kazu, porezemplu, ho Isaías (Isa. 8:1, 11), Jeremias (Jer. 1:4, 9, 11), no Ezequiel (Eze. 3:16, Eze. 6:1). Tentativa ruma atu nega sira-ne'e no seluk tan reklamasaun sira-ne'ebé hanesan ikusmai kestiona profeta sira-nia onestidade no Bíblia-nia konfiabilidade rasik.
Hanesan Maromak ko'alia ba profeta sira iha lian umanu ne'ebé bele komprende, nune'e mós profeta sira ba sira-nia audiénsia ida-idak. Porezemplu, Noé maka Maromak-nia profeta loloos no "haklaken-nain justisa nian" (2 Ped. 2:5). Nia la hakerek parte ruma hosi Bíblia, maibé nia hato'o Maromak-nia mensajen oralmente ba nia kontemporáneu sira, no nia mensajen la menus inspiradu duké profeta kanóniku sira-nia hakerek.
Profeta sira seluk, inklui Natan, Elias, Eliseu, no João Batista, nunka hakerek parte ruma hosi Bíblia; envezde, sira hato'o sira nia mensajen oralmente.
No oinsá ho Jezús Kristu rasik? Rejistu Evanjellu nian temi katak, durante Ninia serbisu iha rai, Nia “harekek iha rai ho Ninia liman fuan” (João 8:6_Bíblia Kadi). Ne'e de'it. Ita laiha rejistu kona-ba Jezús-nia hakerek buat seluk. Maibé Nia hanorin no haklaken oralmente “hanesan ema ne'ebé iha kbiit” (Mat. 7:29_Bíblia Kadi). Nia rona-nain balu konfesa, "Laiha ema ida maka ko'alia hanesan Mane ne'e" (João 7:40, 46_Bíblia Kadi). Jezús maka liuliu komunikadór orál ida ba Maromak-nia mensajen sira. Ninia mensajen sira la menus autoridade ka vinkulativu tanba de'it Nia rasik la hakerek livru ruma hosi Bíblia.
Oinsá maka furak tebes katak Maromak iha profeta sira-ne'ebé laiha hakerek iha Bíblia. Tanba saida maka profeta sira ne'ebé la'os kanóniku sira-ne'e mós iha autoridade?
Kuarta * 28 de Outubru
Mensajen sira ne'ebé hakerek
Diskursu famozu balu fó impaktu maka'as ba ema nia moris no muda istória-nia lala'ok. Se diskursu sira-ne'e la grava, liafuan sira-ne'e sei lakon ka sai distorsidu ho tempu ne'ebé liu. Nune’e, hakerek fó permanénsia ba liafuan ne’ebé ko’alia, no permanénsia ne’e permite atu mensajen ne’e bele transmite liuhosi tempu.
Lakleur depois ema Israel sira sai hosi Ejitu no halakon ema Amalek sira, Maromak fó instrusaun ba Moisés atu "hakerek buat ne’e iha livru ida hodi hanoin hetan" (Exodo. 17:14_Bíblia Kadi). Hahú ho Moisés, ne'ebé maka hakerek livru lima dahuluk Bíblia nian, Salmo 90, no Job, Espíritu Santu orienta profeta kanóniku sira hodi produs hakerek sira-ne'ebé agora kompostu hosi livru 66 Bíblia nian
Lee Exodo 17:14; Joao 20:30, 31; 1 Korinto 10:11; no Apokalipse 1:19 . Saida maka razaun balu tansá Maromak husu ba Ninia profeta sira atu hakerek mensajen sira-ne'ebé Nia fó ba sira?
____________________________
Livru oioin iha Bíblia reflete estilu literáriu no abilidade sira hosi ida-idak nia eskritór sira. Hanesan ita sei diskute iha estudu semana oin, nuansa pesoál no estilu oioin hosi autór ida-idak la hasai hosi sira nia mensajen sira, tanba laiha "grau" inspirasaun nian. Parte balu husi Bíblia klaru katak relevante no aplikavel liu ba ita-nia moris no fiar ohin loron duké parte sira seluk. Maibé lia-loos ida-ne'e la halo parte ida husi Bíblia sai inspiradu liu duké parte seluk.
Dala ruma, Bíblia-nia hakerek-nain sira hakerek mensajen neʼebé inspiradu ba Maromak neʼebé uluk sira hatoʼo liuhusi ibun, mesak, ka husi maluk neʼebé sira tau fiar. Iha livru Deuteronómio, Moisés hakerek diskursu ikus neʼebé nia koʼalia ba ema Israél antes nia mate. Evanjellu haat rejista Jezús-nia sermón no hanorin barak durante Ninia serbisu iha rai.
Maibé iha kazu sira ne'ebé profeta sira sita fonte sira ne'ebé la'ós inspiradu (Apóstulu sira-nia hahalok 17:28, 1 Kor. 15:33, Tito 1:12) no mós Satanás nia liafuan sira (Gén. 3:1-5, Mat. 4:1-11).
Ita tenke hanoin katak bainhira profeta sira hakerek ema seluk nia sentimentu no hakarak, sira mós espresa sira-nia reasaun umana rasik (haree Dan. 8:27; Apok. 22:8, 9). Aleinde ne'e, Bíblia deskreve ezemplu di'ak barak atu imita maibé mós ezemplu aat barak atu evita (1 Kor. 10:1-11).
Bainhira ita lee Bíblia, ita tenke hanoin katak, maski la hakerek ho linguajen neʼebé perfeitu, maibé Bíblia lori mensajen neʼebé labele sala no sei tahan tempu nia.
Kinta * 29 de Outubru
Drama, Símbolu, Ai-Knanoik
Bíblia iha liafuan oioin no metáfora sira. Porezemplu, sistema sakrifísiu tomak iha Testamentu Tuan hosi altár patriarkál sira, tabernákulu Mosaiku nian, no templu iha Jeruzalén maka reprezentasaun piktográfika ida hosi Kristu-nia sakrifísiu expiatóriu iha krús no Ninia amululik lalehan nian (Ebr. 8:1-6).
Iha profesia Daniel nian, reinu no kbiit sira iha mundu reprezenta hosi parte oioin hosi imajen boot ida (Dan. 2:31–45), animál oioin no dikur sira (Daniel 7 no 8), no liurai rua (Daniel 11). Reprezentasaun sira ne'ebé hanesan mosu mós iha livru Apokalipse, hanesan iha kazu animál rua iha kapítulu 13.
Iha Ninia hanorin sira, Jezús ko'alia kona-ba Nia-an rasik, porezemplu, nu'udar Paun Moris nian (João 6:35, 41-58), Naroman mundu nian (João 8:12, João 9:5), no Ai-Uvas Loos (João 15:1-8). No liuhosi ai-knanoik kona-ba kuda-nain (Mt. 13:1–9, 18–23) no ai-knanoik sira seluk tan (Mat. 13:24–52, nst.), Jezús ilustra natureza no kreximentu Ninia reinu nian
Lee Ezequiel 4:1–8. Tanba saida maka ita-boot hanoin Maromak la'os de'it ko'alia verbalmente maibé mós dramatiza Ninia mensajen balu?
__________________________
Dramatizasaun ida ne'ebé maka'as mosu iha Ezequiel 4:1–8, iha ne'ebé Maromak husu ba profeta atu halo modelu ki'ik ida Jeruzalén nian no atu toba, uluknanai iha nia sorin karuk durante loron 390, hodi reprezenta umakain Israel nian, no tuirmai iha nia sorin loos durante loron 40, hodi reprezenta umakain Judá nian. Esperiénsia vizuál seluk maka Oseias nia kazamentu ne'ebé ordena hosi Maromak ho Gomer, prostituta ida, ne'ebé reprezenta Israel nia infidelidade espirituál ba Maromak (Os. 1:2-9).
Esperiénsia dramátiku sira husi Ezequiel no Oseias ohin loron parese hakfodak tebes. Maibé ida-ne'e maka pontu: sira tenke sai xokante, la'ós de'it ba ami maibé mós ba ema sira iha tempu ne'ebá. Iha tempu ne'ebé maka profeta sira nia avizu hetan rejeita ho nakloke (haree 2 Cr. 36:15–21), hahalok ikus liu husi mizerikórdia divina maka atu alerta ema sira ho dramatiku kona-ba sira nia kondisaun loloos atu nune'e bele lori sira ba arrependimentu jenuínu. Aprezentasaun dramátiku hanesan ne'e konserteza tenke hatudu ba sira oinsá sira tenke foti ho sériu Maromak-nia avizu ba sira.
Tipu dramatizasaun saida maka ema ida bele halo ohin loron atu fó avizu mai ita kona-ba, porezemplu, sai Laodiseia? (Haree Apok. 3:14-18.)
Sexta * 30 de Outubru
Ellen G. White hatete kona-ba Revelasaun no Inspirasaun
Igreja Adventista do Sétimo Dia fiar katak Ellen G. White hetan inspirasaun divina. Ninia hakerek sira, moris, no serbisu prienxe kritériu profeta ida nian ne'ebé loos. Nia iha kualidade inspirasaun hanesan ho profeta sira iha Bíblia nian, maski nia nunka konsidera nia hakerek sira hanesan ho Eskritura. kontráriu, Ellen G. White sempre hasa'e Bíblia. Maibé oinsá nia rasik komprende Maromak-nia revelasaun profétika sira ba nia no prosesu nia inspirasaun nian?
Dahuluk, Ellen G. White sempre konsidera Bíblia nu'udar revelasaun Maromak-nian ne'ebé iha autoridade no infalivel. Bíblia fó sai Maromak-nia lia-loos no Ninia planu salvasaun nian ba rasa umana ne'ebé monu. Iha prosesu ne'ebá, hanesan ita aprende daudaun, Nia uza profeta sira atu hato'o Ninia mensajen sira.
Daruak, Ellen G. White rekoñese katak prosesu inspirasaun nian envolve interasaun divina-umanu. Maromak komunika Ninia mensajeru sira, maibé depois profeta sei hato'o instrusaun divina uza ninia liafuan rasik. Hanesan Ellen G. White hateten: “La’ós liafuan sira Bíblia nian mak hetan inspirasaun, maibé ema sira-ne’ebé hetan inspirasaun. Inspirasaun la’os atua iha ema nia liafuan ka ninia espresaun sira maibé iha ema ne’e rasik, ne’ebé, iha Espíritu Santu nia influénsia, nakonu ho hanoin sira. . . . Mente no vontade divina kombina ho ema nia hanoin no vontade; ema mak Maromak-nia liafuan.”— Selected Messages, book 1, p. 21.
Iha relasaun ho vizaun sira no mehi profétiku sira, Ellen G. White komprende "inspirasaun hanoin nian" hanesan uniaun ida hosi revelasaun divina no esperiénsia umana. Nia hakerek, “ ‘Bíblia, ho ninia lia-loos neʼebé Maromak fó, neʼebé fó sai iha ema nia língua, hatudu uniaun entre Maromak no ema nian.’ ”— Selected Messages, book 1, p. 25. Maromak uza maneira oioin atu hamosu komprensaun ida kona-ba Ninia mensajen iha Ninia mensajeiru nia hanoin. Hirak-ne'e inklui reprezentasaun imajen sira, liafuan sira, no hanoin sira ne'ebé envolve profeta nia sentidu sira hotu. Ellen G. White nia esperiénsia hanesan ho ema neʼebé hakerek Bíblia.
Datoluk, Ellen G. White nota katak la'os nia esperiénsia no komunikasaun umanu hotu-hotu hetan inspirasaun. “Iha tempu sira-ne'ebé buat komún sira tenke hateten,” nia fó hanoin, “hanoin komún sira tenke okupa hanoin, karta komún sira tenke hakerek no fó informasaun ne'ebé liu ona husi ida ba ida seluk husi traballadór sira. Liafuan sira hanesan neʼe, informasaun sira hanesan neʼe, laʼós Maromak nia Espíritu nia inspirasaun espesiál.”
— Selected Messages, book 1, p. 39.
Importante atu realiza distinsaun ida-ne'e bainhira ita lee no relasiona ho nia hakerek no esperiénsia sira, partikularmente nia korespondénsia no diáriu sira.
Hatene Ellen G. White nia komprensaun kona-ba revelasaun no inspirasaun ajuda ita atu evita estremu sira no lee nia konsellu sira ho prudente ho komprensaun