Livru Eskola Sabatina Tetun Lisaun 8 Intepreta Profeta sira-nia Hakerek
· Kuartal 4 2026

Lisaun 8
“Intepreta Profeta sira-nia Hakerek ”
Sábadu Lokraik
Lee no Estuda Semana Ida-ne'e nian: Mat 5:17-48; 1 Kor 16:20; Mat 4:1-11; Luk 10:25-28; Luk 24:25-27; 44-49
Versu Memoria: “No hahú husi Moisés no profeta sira hotu, Nia isplia ba buat sira hotu ne’ebé hakerek iha Eskritura kona-ba Nia.” (Lukas 24:27_Bíblia Kadi)
Iha konsekuénsia husi kruzifikasaun no moris-hias Jezús-nian, Kristu mosu ba dixípulu nain-rua ne'ebé laran triste hodi sira nain-rua konfesa, “ ‘Maibé ami hanoin katak Nia maka ema ne’ebé atu hola fali Israel’ ” (Lukas 24:21_Bíblia Kadi). Dixípulu sira hein Mesias ida ne'ebé sei liberta ema Judeu sira hosi okupasaun Roma nian. Esperansa falsu ida-ne'e no deziluzaun konsekuente ne'ebé mai hosi interpretasaun ida ne'ebé la iha tendénsia no parte ida de'it hosi profesia sira kona-ba Mesias iha Testamentu Tuan.
Kristu rezolve dezentendimentu husi dixípulu na'in-rua ne'e hodi esplika Eskritura sira ba sira husi perspetiva ne'ebé luan liu (Lucas 24:25–27). Kristu nia interpretasaun ba Eskritura loke sira nia matan no halo sira nia fuan lakan iha sira nia laran (Lukas 24:31, 32). Tuir mai, Jezús mosu mós ba grupu dixípulu sira ne'ebé boot liu iha Jeruzalén, no "Nia loke sira nia neon hodi sira bele komprende Eskritura" (Lukas 24:45_Bíblia Kadi; haree mós Lukas 24:33, 36, 44-49).
Esperiénsia sira-neʼe hatudu rezultadu pozitivu husi komprende loloos hakerek profétiku sira. Komprensaun sala kona-ba profesia bele lori ba dezastre espirituál.
* Estuda lisaun semana ida-ne'e nian hodi prepara ba loron Sábadu, 21de Novembru.
Domingu * 15 Novembru
Bíblia, Intérprete Rasik Ninia aan
Ita-nia interpretasaun ba Eskritura hetan influénsia barak hosi ita-nia asumsaun sira. Ema sira-ne'ebé konsidera Bíblia hanesan kolesaun de'it hosi dokumentu antigu sira labele haree unidade ruma entre livru oioin ne'ebé iha. Maibé hodi konsidera prinsípiu báziku katak "Maromak huu sai Eskritura hotu, no Eskritura ne’e fó benefísiu" (2 Tim. 3:16_Bíblia Kadi), ita bele apresia ninia unidade subjasente no husik Bíblia sai ninia intérprete rasik..
Lee Mateus 5:17–48. Oinsá Jezús esplika hanorin sira iha Testamentu Tuan ne'ebé temi iha pasajen ida-ne'e?
____________________________
Leitura superfisiál ida hosi Mateus 5:17-48 bele fó impresaun katak Jezús troka hela hanorin sira hosi Testamentu Tuan ho hanorin foun sira hosi Nia rasik. Maibé leitura ida ne'ebé kuidadu liu halo klaru katak Jezús hatudu hela dimensaun kle'an no espirituál sira Testamentu Tuan nian. Iha sentidu ida-ne'e, Nia kumpre promesa iha Jeremias 31:31-33 katak, iha aliansa foun nia okos, Maromak nia ukun-fuan sei tau iha hanoin no hakerek iha Ninia povu nia fuan (kompara ho Ebr. 8:8-10, Ebr. 10:16).
Dalaruma interpretasaun ba pasajen ida fornese iha livru hanesan ne'ebé pasajen ne'e mosu. Porezemplu, iha Daniel 2, ita hetan deskrisaun kona-ba mehi misteriozu hosi Liurai Nabucodonosor (Dan. 2:31-35), tuir fali ho interpretasaun hosi mehi (Dan. 2:36-45). Nune'e mós, iha Mateus 13, ita iha ai-knanoik kona-ba kuda-na'in (Mat 13:1-9) no tuirmai ninia interpretasaun (Mat 13:18-23).
Dalaruma interpretasaun ba mensajen ida fornese hosi profeta ida tuirmai. Porezemplu, 2 Kronikal 36:22, 23 konfirma katak profesia kona-ba tinan 70 sei sai loos, hanesan fó-hatene nanis iha Jeremias 25:11, 12 no Jeremias 29:10 . Maibé, tipu Testamentu Tuan barak maka kumpre iha Kristu, no pasajen barak Testamentu Tuan nian interpreta iha Testamentu Foun.
“Testamentu Tuan mak evanjellu iha figura no símbolu sira. Testamentu Foun mak substánsia. Ida mak esensiál hanesan ida seluk.”— Ellen G. White, Selected Messages, book 2, p. 104. Loos duni, Testamentu Foun maka intérprete inspiradu Testamentu Tuan nian.
Tanba saida maka importante atu hatene ita-nia asumsaun sira bainhira ita estuda Bíblia? Tanba saida maka ita-nia asumsaun importante liu maka ita fiar ida-ne'e nu'udar Maromak nia Liafuan no ida-ne'e atu fó julgamentu ba ita, la'os ita ba ida-ne'e?
Segunda * 16 de Novembru
kontestu istórikal-kulturál
Lee Isaías 65:17–20. Saida maka signifika katak iha lalehan no rai foun labarik ida sei "la mate to’o tinan atus ida"? (Isa. 65:20_Bíblia Kadi).
___________________________________
Hasai Isaías 65:20 hosi nia ambiente istóriku, ema ida bele fasilmente asume ezisténsia mate no ema sala-na'in sira iha lalehan foun no rai foun. Maibé ideia ne'e kontradiz ho promesa sira iha Isaías katak ema mate sira ne'ebé loos sei moris hias (Isa. 26:19) no katak mate no tristeza ikusmai sei la eziste ona (Isa. 25:8, Isa. 65:19).
Isaías 65:20 maka, klaru, linguajen simbóliku. Labarik saida mak tinan 100? Envezde, bainhira lee Isaías 65:17–20 iha ninia ambiente istóriku, ita bele rekoñese katak versíkulu ne'e aponta ho poétika ba bensaun ne'ebé nasaun Israel sei simu, maibé só se sira nafatin fiel ba aliansa nia estipulasaun sira (kompara ho Deuteronômio 28). Hanesan Jezús halo iha Mateus 24, liga eventu sira ne'ebé besik liu ho eventu sira tuirmai, Isaías halo hanesan iha ne'e, hatudu katak saida maka sei akontese agora sei sai prekursór ba lalehan foun no rai foun.
Iha Isaías, kriasaun foun la'ós totalmente iha futuru. Ida-ne'e tama derrepente iha prezente liuhosi Maromak-nia obra glorioza redensaun no perdaun nian. Versíkulu ne'e fó sai katak agora mós, iha ezisténsia atuál Israel nian, Maromak halakon daudaun ona mate. Ideia ida-ne'e espresa liuhosi promesa moris naruk no halakon mortalidade infantil (Is. 65:20). Buat sira-ne'e hotu hatudu de'it saida maka sei mosu ikusmai.
Lee 1 Korinto 16:20. Oinsá ita aplika testu ida-ne'e ba ita-nia tempu no kultura agora?
____________________________
Iha kultura gregu iha tempu Testamentu Foun nian, kumprimentu ida entre parente sira no belun besik sira akompaña ho beiju ida. Paulo fó instrusaun sira ba kumprimentu ho laran-manas ida-ne'e entre sarani sarani sira iha Roma 16:16, 1 Korinto 16:20, 2 Korinto 13:12, no 1 Tesalónika 5:26. Husi kontestu, ita bele hasai prinsípiu bíbliku kona-ba kumprimenta fiar-na'in sira ho laran-manas no halo sira sente parte husi família Maromak-nian. Iha kultura balu, rei malu sei la apropriadu, no kaer liman, hakuak, ka hakru'uk sei aseitavel liu tuir kultura. La haree ba espresaun kulturál, maibé, Paulo enkoraja ita atu halo ema sira sente simu no hadomi iha sorumutu igreja nian
Tersa * 17 de Novembru
Kontestu Literáriu
Pregadór popular ida-nia istória konta kona-ba mane ida ne'ebé hasoru problema sériu no hakarak hatene Maromak-nia hakarak ba nia. Nia loke nia Bíblia no hatudu nia liman fuan arbiru de'it ba (Mateus 27:5_Bíblia Kadi )ne'ebé hateten, "Depois nia [Judas] ba tara an". Ho hakfodak ho versíkulu ne'e, nia repete prosedimentu hanesan, hodi koko atu hetan mensajen ida ne'ebé maka hasa'e liu, hodi hetan de'it nia liman-fuan iha Lukas 10:37: "Nune’e Jezús dehan ba nia, 'Ba no halo hanesan'" (Bíblia Kadi). Rua ne'e maka versíkulu loos sira hosi Eskritura, maibé sira presiza atu komprende iha kontestu.
Loos duni, distorsaun barak ba mensajen Bíblia nian mai hosi prátika komún atu izola pasajen sira hosi sira nia kontestu literáriu. Aprosimasaun ida-ne'e loke Eskritura sira ba interpretasaun artifisiál oioin.
Lee Jenesis 3:1–5 no Mateus 4:1–11. Oinsá maka Satanás troka Maromak-nia liafuan sira hodi aplika ida-ne'e la tuir kontestu?
__________________________
Ema balu troka mensajen husi Bíblia ho laran tanba sira rasik ladún iha koñesimentu. Maibé ema seluk halo ida-neʼe ho neon, hanesan Satanás halo iha tempu rua neʼebé temi iha eskritura sira iha leten. La haree ba motivasaun, rezultadu sempre prejudika.
Iha Jardim Eden (Gên. 3:1–5; kompara ho Apokalipse 12:9), Satanás mosu ba Eva nu'udar samea ne'ebé furak no kuriozu ne'ebé bele ko'alia ema nia lian. Hasai Maromak nia liafuan sira hosi sira nia kontestu orijinál, Satanás jeneraliza uluk sira no depois oferese nia interpretasaun rasik ne'ebé bosok.
Bainhira Jezús lori husi Espíritu Santu ba rai-fuik maran (Mat 4:1–11, Lucas 4:1–13), “Satanás mai hanesan anju naroman nian iha rai-fuik tentasaun nian atu lohi Kristu.”— Ellen G. White, in The Advent Review and Sabbath Herald, December 18, 1888. Iha ninia diálogu ho Kristu, Satanás sita sala Salmo 91:11, 12 atu fó hanoin katak Maromak sei proteje ema neʼebé tau sira-nia an ho intensaun ba situasaun perigozu sira.
Jardin Eden no esperiénsia tentasaun nian iha rai-fuik maran konfirma ezisténsia polémika boot nian, ne’ebé inklui interpretasaun Maromak-nia Liafuan, ne’ebé ko’alia no hakerek. Sira tenke ajuda ita atu rekoñese importánsia atu mantein ita-nia komprensaun kona-ba Bíblia nia eskritura sira hodi tuir sira-nia kontestu.
Tanba saida maka ita tenke evita tentasaun atu hasai testu sira hosi kontestu hodi koko atu prova ita-nia pontu sira, maski ita-nia pontu sira loos oinsá?
Kuarta * 18 de Novembru
Testu nia signifikadu
Kada ema Kristaun tenke komprende Bíblia rasik. Bíblia klaru tebes ba ema hotu atu komprende dalan salvasaun nian, maibé kompleksu tebes atu dezafia beibeik ema sira-ne'ebé matenek liu. Eskritura maka rikusoin ida-ne'ebé laiha rohan hosi koñesimentu salvasaun nian ne'ebé nunka bele hotu.
Lee Lukas 10:25–28. Ema balu hatete katak Bíblia la presiza interpreta. Se ida-ne'e maka kazu, tanba saida maka Jezús husu ba lei-na'in ida-ne'e, "'Saida maka hakerek ona iha Lei? Oinsá ita-boot interpreta ida-ne'e'" (Lukas 10:26, Mensajen)?
________________________
Atu komprende testu ida-nia signifikadu, ulukliu ita presiza komprende liafuan sira-neʼebé uza. Depois ita tenke konsidera to'o grau ne'ebé ita bele uza iha kontestu literáriu asosiadu no kontestu bíbliku jerál, no mós ambiente kulturál istóriku. Ikus liu, ita-nia konkluzaun sira tenke iha armonia tomak ho hanorin sira-ne'ebé luan liu hosi Eskritura. Kompara eskritura paralelu sira—hanesan baibain halo iha Evanjellu haat—bele halo ita-nia komprensaun sai di'ak liután
Kompara Mateus 5:43-48 ho Lucas 6:27-36. Oinsá maka kontestu husi Mateus 5:43–48 no testu paralelu, Lukas 6:36, ajuda ita atu komprende di'ak liután signifikadu husi “perfeitu” iha Mateus 5:48?
______________________________
Karakterístika ida-ne'ebé importante liu hosi intérprete Eskritura nian ne'ebé fiel maka kombinasaun ida hosi profundidade no haraik-an. Hanoin, ita ida la iha lia-loos; ita hotu haree liuhosi vidru ho nakukun.
Ita tenke haka'as-an nafatin ba doutrina ne'ebé di'ak (2 Tim. 4:1-5). Prinsípiu krusiál ida atu tuir maka atu foka ba saida maka ita komprende, ba saida maka klaru, no atu harii hosi ida-ne'e, ne'ebé iha kazu barak, iha tempu, sei ajuda ita atu komprende buat sira-ne'ebé agora karik la klaru. La to'o eternidade, sei iha nafatin pergunta sira-ne'ebé laiha resposta.
Hanoin kona-ba tempu ida-ne'ebé ita-boot la komprende buat ruma ne'ebé maka preokupa tebes ita-boot, maibé depois ita-boot hetan esplikasaun. Oinsá maka esperiénsia ne'e bele ajuda ita-boot atu fiar Maromak kona-ba buat sira iha Ninia Liafuan ne'ebé, ba agora, ita-boot seidauk komprende?
Kinta * 19 de Novembru
Espozisaun Bíblikal
Ita-nia estudu Bíblia tenke foka ba objetivu prinsipál rua: kreximentu espirituál pesoál no lori ema seluk ba relasaun salvasaun ho Jezús. Kristu define sarani loos nu'udar ema ne'ebé hetan orientasaun hosi Espíritu "lia loos nian mai" (João 16:13), ne'ebé moris "liuhosi liafuan ida-idak ne’ebé sai husi Maromak-nia ibun" (Mat. 4:4,_Bíblia Kadi), no ne'ebé hanorin sira "atu halo tuir buat hotu" ne'ebé Ha’u manda ona ba imi. (Mat. 28:20).
Lee Lukas 4:16–30 no Lucas 24:25–27, 44–49. Saida mak ita bele aprende husi dalan neʼebé Kristu esplika Eskritura sira iha neʼe?
________________________
Jezús Kristu maka, sei iha nafatin, no sei sai nafatin "dalan, lia-loos no moris" (João 14:6_Bíblia Kadi). Maski nune'e, Ninia haklaken metin iha Eskritura sira. Porezemplu, Markus 1:14, 15 hateten, "Bainhira ema kaer tiha Joao, Jezús ba Galilea no fó sai evanjellu kona ba Maromak-nia reinu. Nia hatete, “Tempu to’o ona, no Maromak-nia reinu besik ona" (Bíblia Kadi). Tempu ne'e hatudu ho klaru ba Daniel 9:24-27. Iha Sermón iha Foho (Mateus 5-7), Nia sita Êxodo 20:13, 14 (Mat. 5:21, 27). Iha Lucas 4, Nia sita Isaías 61:1, 2. Jesus maka haklaken-na'in ida ne'ebé tuir Bíblia.
Iha ezemplu seluk, Aktus 8 hateten mai ita katak ema (Sida-sida) Etiópia nian "mai iha Jeruzalén hodi adora" (Aktus 8:27_Bíblia Kadi), ne'ebé signifika katak nia hatene relijiaun Judeu no pelumenus ho ninia serimónia balu. Nia iha mós kópia ida husi livru Isaías, neʼebé nia lee ho laran-manas durante viajen ba uma. Maibé nia labele komprende profesia kona-ba Atan ne'ebé lori sala, nune'e nia buka ema ida atu esplika ba nia.
Esperiénsia neʼe hanorin ita lisaun importante balu. Primeiru, leitura simples ba pasajen Eskritura nian la sempre lori ba komprensaun klean liu kona-ba pasajen ne'e. Segundu, iha estudu Eskritura nian ita bele, no tenke, aprende hosi malu. Terseiru, ita rasik iha obrigasaun atu fahe mensajen diʼak husi Bíblia ba ema seluk.
Filipe nia espozisaun kona-ba livru Isaías no pasajen sira seluk iha Testamentu Tuan lori eunuku ba batizmu (Apóstulu sira-nia hahalok 8:35–39; kompara ho Sal. 51:12). Ita-nia espozisaun sira kona-ba Eskritura tenke iha objetivu hanesan (haree João 17:17). Maski dala ruma ita presiza ajuda atu komprende testu sira, tanba saida maka ita tenke konvensidu nafatin iha ita nia hanoin rasik kona-ba saida maka ita fiar?
Tanba saida maka ita-boot hanoin Maromak hili atu uza ema sira ne'ebé bele halo sala duké anju sira ne'ebé laiha sala nu'udar Ninia mensajeiru prinsipál sira?
Sexta * 20 de Novembru
Lee Ellen G. White
Oinsá ita lee Ellen G. White? Iha ne'e iha matadalan balun atu komprende no aplika ho loloos ba Ellen G. White nia hakerek sira.
Primeiru, hahú ho orasaun, atitude pozitivu no hanoin nakloke, envezde espíritu dúvida nian. Ita-nia hanoin maka lente ida ne'ebé fó kór ba buat hotu ne'ebé ita rona, lee, no haree. Ita presiza Espíritu Santu atu orienta ita-nia hanoin. Hanesan Ellen G. White rasik hatete: “Se imi buka-hatene eskritura sira hodi hatudu sai imi-nia hanoin rasik, imi sei nunka hetan lia-loos. Buka atu aprende buat neʼebé Naʼi hatete.”— Christ’s Object Lessons, p. 112. Hanesan mós ho nia hakerek sira.
Segundu, hanoin kona-ba kontestu husi buat neʼebé Ita lee. Ema sira dala barak bazeia sira nia komprensaun kona-ba Ellen G. White nia hakerek sira iha deklarasaun izoladu ida ka fragmentu parágrafu ne'ebé hasai hosi nia orijinál
kontestu istóriku ka literáriu. Ellen G. White hakerek katak “tenke hanoin kona-ba tempu no fatin.”— Selected Messages, book 1, p. 57. Prátika infeliz ida-ne'e hodi ignora kontestu hamosu ona, no kontinua hamosu nafatin, problema ba membru igreja balu.
Terseiru, foka ba prinsípiu sira. Saida maka pontu prinsipál (ka pontu sira) ne'ebé Ellen G. White subliña iha pasajen partikulár ida? Porezemplu, iha tinan 1894, Ellen White hakerek ba membru igreja sira iha Battle Creek, Michigan, la fo kondena hodi sosa bisikleta (haree Testimoniu sira ba Igreja, vol. 8, pp. 50–53). Prinsípiu ne'ebé Ellen White buka atu enkoraja maka kuidadu loloos ba rekursu sira ne'ebé Maromak fó, hanesan osan (iha tempu ne'ebá, bisikleta sira karun tebes).
Dahaat, estuda buat hotu ne'ebé Ellen G. White hakerek kona-ba tópiku partikulár ida. Ezamina deklarasaun sira ne'ebé la klaru iha kontestu hosi nia hanorin jerál kona-ba asuntu ida. Durante nia moris, Ellen G. White lamenta kona-ba uza sala ninia hakerek sira: “Buat barak neʼebé hanoin katak mensajen husi irmán White, iha objetivu atu fó sai sala irmán White, hodi halo nia fó sasin kona-ba buat neʼebé la tuir ninia hanoin ka tesi-lia.”— Selected Messages, book 1, p. 44
Ikus liu, asegura katak Ellen G. White hatete ida-ne'e. Iha deklarasaun barak ne'ebé maka atribui falsamente ba Ellen G. White. Maneira seguru liu atu iha serteza katak saida maka ita lee mai hosi Ellen White maka buka referénsia ida ba nia fonte. Bainhira ita verifika ona iha ne'ebé maka hetan, ita bele ezamina ida-ne'e uza prinsípiu sira ne'ebé loos.
Ita hetan prezente furak ida iha hakerek profétiku sira Ellen G. White nian. Importante tebes atu ita lee ho loloos hakerek sira-ne'e, ne'ebé bele sai—no sai—bensaun ida ba ema millaun resin. Ne'e trájiku bainhira sira uza sala no aplika sala.