SABBATH SCHOOL DEPARTMENT
TIMOR-LESTE MISSION
Lisaun 6
Liuhusi Tasi Mean
Sábadu loraik
Lee ba Estudu Semana Ida-ne’e nian: Exod. 12:31–36, Tiago 2:17– 20, Exod. 13:1–14:31, Ebr. 11:22, Exod. 15:1–21, Apok. 15:2–4.
Testu Memória: Exodu maka esperiénsia dramátiku no gloriozu liu hosi Maromak-nia ema iha Testamentu Tuan. Eventu ida-ne’e maka modelu divinu kona-ba oinsá Maromak halakon ema Ebreu sira-nia inimigu no lori Izraelita sira ho vitória tama iha Rai Prometidu. Ida-ne’e mós símbolu ida husi salvasaun no redensaun iha Kristu.
Husi ema nia pontu-de-vista, Izrael nia oan sira iha dezesperu, imposivel, situasaun—ida ne’ebé sira, iha no husi sira-nia an rasik, bele la salva sira-nia an husi. Karik sira entrega, ida-ne’e sei iha
atu sai liuhosi hahalok divinu ida. Hanesan ho ita no sala: iha no husi ita-nia an rasik, ita iha situasaun ida ne’ebé laiha esperansa. Ita presiza buat ruma ne’ebé maka dramátiku liután duké Ézodu. No ita hetan ona: Kristu nia krús no saida maka Kristu halo iha ne’ebá ba ita hotu.
Eventu sira husi Izrael nia saída husi rai Gosen, ne’ebé temi iha Exodu 12—to’o knananuk Moises nian, ne’ebé hananu ho ksolok iha Exodu 15— furak tebes no furak tebes. Maromak nia sinál sira, milagre sira, no milagre sira obra redensaun sira iha sira nia pontu aas liu.
Maibé buat sira-neʼe mós la bele kompara ho buat neʼebé Kristu halo ba ita iha krús.ne’ebé maka drama Ézodu nian hanesan de’it previzaun ida.
* Estuda lisaun semana ida-ne’e nian hodi prepara ba loron Sábadu, 9 Agostu.
Domingu
Ba, no adora Nai
Iha kalan Páskua nian, tesi-lia divina monu ba sira ne’ebé la taka liuhosi raan (Exodu. 12:1-12). Laiha ema ida maka halai sai tanba pozisaun, edukasaun, estatutu sosiál, ka jéneru. Kastigu kona família hotu-hotu, husi Faraó ba atan sira, no mós ba animál sira-nia oan-mane dahuluk. Orgulho husi Ejiptu iha rai-rahun laran.
Lee Exodo 12:31–36. Pedidu estrañu saida maka Faraó halo no tanba saida, maski nia fó lisensa ba sira hotu atu sai?
_____________________________
Interesante tebes katak Faraó, hodi hateten ba ema Ebreu sira atu bá no adora, aumenta pedidu ida-ne’e: “No haraik bensaun mai ha’u mós.” No haraik bensaun mai haʼu mós?
Tanba saida maka nia, liurai Ejitu nian, “maromak” ida iha rai iha nia povu nia leet, sei husu iha ne’ebá? Ne’e hanesan nia ikusmai kaer metin Maromak Ebreu nia kbiit no hakarak hetan benefísiu husi ida-ne’e. Maibé, oinsá mak Maromak bele haraik bensaun ba nia enkuantu nia nakonu ho rebeliaun, ulun-toos, sala, no orgullu? Klaru, nia ikusmai fó nia konsentimentu, maibé la’ós tanba submisaun ba Yahweh nia hakarak. Ida-ne’e, envezde, sai hosi derrota. Nia la arrepende—hanesan nia asaun sira tuirmai sei hatudu. Nia simplesmente hakarak hapara estragu ne’ebé estraga nia reinu.
Faraó hetan umillasaun. No, haree ba sirkunstánsia trájiku sira husi peste aat liu hotu, nia fó lisensa ba Izrael atu sai hosi Ejiptu. Saida maka nia rekuza atu fó iha tempu anteriór sira hotu, no la importa terus nia asaun sira ne’ebé lori ba nia nasaun, nia agora permite.
No povu Ejiptu, komprensivelmente, hakarak tebes ema Ebreu sira atu bá, mós. Hanesan sira hatete, favór ida sai, se lae “ita hotu sei mate.”.
Maromak, entretantu, halo provizaun atu ema Izrael sira labele sai Ejiptu ho liman mamuk maibé ho sasán sira ne’ebé sira sei presiza ba saida, iha rohan, sei sai hanesan estadia ida ne’ebé naruk liu duké antisipa. Artigu definidu ne’e Ema Ejiptu sira fó sasán folin-boot sira-ne’e ba ema Judeu sira atu halo de’it povu sira sai lalais sai hosi nasaun, maibé sasán sira-ne’e maka saláriu sira ne’ebé maka kleur ona nega Ema Izrael sira durante sékulu barak serbisu nu’udar atan. Konserteza ba ema Ejiptu sira, folin atu hasai ema Ebreu sira hosi sira nia rai ne’e baratu tebes.
Dala hira maka ita “arrepende” ba asaun sira tanba de’it sira nia konsekuénsia sira no la’ós tanba hahalok sira-ne’e rasik sala? Tanba saida maka ida-ne’e la’ós arrependementu loloos? Oinsá mak ita bele aprende atu arrepende ba sala sira ne’ebé, iha sentidu ida, ita “hetan”, pelumenus iha tempu badak?
Segunda
Konsagrasaun ba Primeiru-Moris
Tempu prometidu redensaun nian, libertasaun nian, besik atu to’o. Povu presiza atu preparadu. Sira presiza la’os de’it fiar maibé atu atua tuir fiar sira-ne’e. Maromak hatete ona ba sira saida maka sira presiza atu halo; ho fiar, sira agora presiza halo ida-ne’e. Maski iha dalan ne’ebé diferente tebes kontestu husi saida maka Tiago hakerek, prinsípiu ne’e tama ho di’ak tebes: “Maibé, ó ema beik, ó hakarak hatene katak fiar lahó hahalok mate?” (Tiago 2:17–20).
Lee Exodu 13:1–16. Israel nia oan-mane primeiru sira hetan salvasaun husi Maromak-nia grasa durante peste ikus. Tanba saida maka komandu perpétuu ida-ne’e, no saida maka ida-ne’e tenke signifika ba ita ohin loron?
_____________________________
Maromak ho laran-di’ak proteje família Izrael sira ne’ebé maka iha raan tanba, ho fiar, sira marka ona sira-nia odamatan nia kuadru. Foun sira-ne’e orientasaun sira mai hosi Nai liuhosi Moises: “ ‘Konsagra ba ha’u mane primeiru hotu-hotu’ ” (Éxodo. 13:2). Lejislasaun ida-ne’e válidu ba ema no mós ba animál sira.
Prinsípiu ida iha injunsaun ida-ne’e nia kotuk maka buat hotu pertense ba Nia tanba Nia maka ita-nia Kriadór no Na’in ba buat hotu: “ Rai ne’e Nai-nian, no buat hotu iha laran, mundu, no ema hotu ne’ebé moris iha ida-ne’e” (Sal. 24:1). “Osan-mutin maka ha’u nian, no osan-mean maka ha’u nian, deklara Na’i tropa sira nian” (Ag. 2:8, ). Izraelita sira nia oan-mane dahuluk sira maka ai-fuan dahuluk sira Maromak nia bensaun nian, ne’ebé Nia haraik ba sira; sira mós sai sinál ida hosi sira nia konsagrasaun totál ba Nia no hosi sira nia komprende katak buat hotu ne’ebé sira iha mai de’it hosi Nia.
No mós, ita haree ideia kona-ba redensaun, kona-ba salvasaun, iha-ne’e. Artigu definidu ne’e oan-mane primeiru sira la mate tanba sira hetan kobertura hosi raan. Sira hetan libertasaun hosi mate, hanesan mós sira hotu ne’ebé iha Jezús-nia raan. Hanesan Paulo hakerek kona-ba Jezús: “iha nia ita iha redensaun liuhusi Nia raan, perdaun ba sala sira” (Kol. 1:14, 15).
Entretantu, regulamentu sira fó ona kona-ba oinsá dedikasaun ida-ne’e tenke oferese, selebrasaun ida ba sira nia libertasaun hosi eskravidaun Ejiptu nian. Sira tenke hasaʼe animál sira-neʼe nuʼudar sakrifísiu, maibé sira-nia oan-mane sira tenke sosa fali (Ex. 13:12, 13, 15).
Exodu 13:16 konta kona-ba saida maka sira tenke tau iha sira-nia liman no entre sira-nia matan. Oinsá ida-ne’e simboliza importante lia-loos espirituál katak, la haree ba fiar hira maka ita iha, ita tenke atua tuir fiar ne’ebá?
Tersa
Hakur Tasi Mean
Tuir Maromak-nia instrusaun ba Moises, ema Izrael sira sai husi Ejiptu nu’udar ezérsitu ne’ebé organizadu ho di’ak. Termu ebreu ‘tsaba’ no makhaneh fó sasin ba deskrisaun ne’ebá, katak, “ezérsitu”, “divizaun”, “akampamentu”, no “hostia sira” (Ex. 6:26; Ex. 7:4; Ex. 12:17, 41, 51; Ex. 14:19, 20; kompara ho Ex. 13:18). Sira fahe ba unidade sira no marxa hanesan ezérsitu ida. Tuirmai Balaam haree hosi Moab nia foho sira katak Izrael “akampa suku ida hosi suku” (Núm. 24:2).
Entretantu, “Moises lori José-nia ruin sira” (Ex. 13:19). Ida-ne’e maka detalle ida ne’ebé importante tebes iha testu, no ida-ne’e revela realizasaun José-nia fiar iha Maromak-nia promesa sira. José nunka lakon haree ba Rai Prometidu, maski nia moris iha esplendor no priviléjiu sira Ejiptu nian. Nia husu atu nia ruin sira lori ba rai husi Kanaan (Jen. 50:24, 25). Nia fiar katak Nai sei vizita Izrael iha Ejiptu no lori sira ba rai, hanesan Nia jura ona (Ebr. 11:22). Bainhira Izrael to’o iha Kanaan, José-nia ruin sira “hakoi iha Sikem” (Jos. 24:32).
Ai-riin kalohan nian no ai-riin ahi nian maka sinál sira ne’ebé bele haree Maromak-nia prezensa iha Ninia povu nia leet. Nai hela iha ne’ebá no ko’alia mós husi kalohan ( Ex 14:24; Núm 12:5, 6).
Entretantu, Faraó fó sai motivu loloos husi ninia fuan. Nia la’os konverte, no nia nunka arrepende ho loloos. Nia husu ba Maromak atu haraik bensaun ba nia hanesan farsa ida, karik bosok ida iha nia fuan rasik. Nia halibur nia tropa sira, no sira laʼo tuir sira-nia atan sira neʼebé halai sai. Oinsá maka matan-delek totalmente tanba sala ida-ne’e ema ne’e duni.
Bainhira povu haree Faraó nia tropa sira mai, sira ko’alia liafuan sira no espresa sentimentu sira ne’ebé sei eko hosi sira liu dala ida: “ ‘Tanba laiha rate iha Ejiptu, Ita-boot kaer ami dook atu mate iha rai-fuik maran? Tanba saida maka ita-boot trata ami hanesan ne’e, hodi lori ami sai hosi Ejiptu?’ ” (Ex. 14:11).
Katak, haree ona manifestasaun dramátiku sira hanesan ne’e hosi Maromak-nia podér, ne’ebé inklui salva sira nia oan-mane dahuluk sira, ema sira hatudu nafatin falta fiar ne’ebé maka’as.
Hanoin toʼok kona-ba tempu ikus neʼebé Ita hasoru situasaun aat. Saida maka ita-boot nia reasaun dahuluk: fiar iha Maromak ka falta fiar? Lisaun saida karik ita-boot aprende ona hosi situasaun ne’ebá ne’ebé bele ajuda ita-boot iha tempu tuirmai ida seluk mai (no sei mai)?
Kuarta
La’o ba oin ho fiar
Lee Exodu 14:13–31. Maski sira laiha fiar, saida maka Maromak halo ba Izrael-nia oan sira?
_____________________________
Tanba Moisés tau fiar ho laran tomak ba Maromak no Ninia Liafuan, nia enkoraja povu. Nia aprezenta pontu krusiál haat kona-ba oinsá atu atua iha situasaun difisil sira:
- “ ‘Keta ta’uk’ ” (Exodu. 14:13). Apelu dahuluk maka atu fiar Nai, tanba ho dalan ida-ne’e de’it maka bele manán ta’uk. Isaías fó hanoin ita kona-ba lia-loos ida-ne’e hodi hateten katak fiar-na’in sira iha Maromak-nia liman, no Nia sei atua ba sira bainhira sira simu Nia nu’udar sira-nia Maromak no Nai: “ ‘Entaun keta tauk, tanba Ha’u hamutuk ho ó; keta laran taridu, tan Ha’u mak imi nia Maromak. . . . Ba Ha’u maka Nai, ó-nia Maromak, ne’ebé kaer ó-nia liman-loos no dehan ba imi, Keta tauk; Ha’u sei ajuda ó’ ” (Isa. 41:10, 13).
- “ ‘Hamriik metin’ ” (Exodu. 14:13). Atu “hamriik metin” halo la signifika de’it atu para murmura no atu hein buat boot sira maibé mós atu tau fiar ba Maromak no hein ho pasiénsia ba Ninia intervensaun ne’ebé maka’as, tanba Nia sei atua.
- “ ‘Ó sei haree libertasaun ne’ebé Nai sei lori ba ó ohin’ ” (Exo. 14:13). Atu ita-nia fiar bele buras, importante atu rekoñese Maromak nia lideransa no tulun no atu agradese ba Ninia promesa sira asisténsia. Atu “haree” signifika loke ema nia matan (tanba la fiar matan-delek). Maromak de’it maka bele fó vitória, seguransa no salvasaun. Maromak sempre hamutuk ho ita, tau matan no fornese saida maka ita presiza iha tempu ne’ebé apropriadu.
- “ ‘Na’i sei luta ba imi’ ” (Ex. 14:14). Ida-ne’e hatudu saida maka Maromak sei halo: Nia rasik sei luta ba Ninia povu. Kalváriu mak prova ikus ba realidade ida-ne’e, tanba iha krús Kristu manán Satanás atu bele fó moris rohan-laek mai ita (João 5:24; Ebr. 2:14; Apok 12:10, 11). Tuir mai, ema Ejiptu sira mós rekoñese katak Na’i luta ba ema Izrael sira (Ex. 14:25).
Maromak-nia mandamentu ba Moises klaru: “La’o ba oin.” Maromak loke Ninia planu asaun pasu ba pasu: (1) Anju Maromak-nian no ai-riin kalohan nian muda hosi Izrael-nia akampamentu nia oin no hamriik iha sira-nia kotuk, hodi proteje sira hosi ezérsitu Ejiptu nian; (2) tanba fiar Moises tenke hanaruk hasai nia liman iha tasi leten; (3) Nai fahe bee no hamaran sa’e ho anin maka’as; no (4) rezultadu mak ema Izrael bá seguru liuhosi tasi iha rai maran ba sorin seluk. Ema Ejiptu sira matan-delek duni tuir sira, tanba sira la haree katak Maromak halo buat estraordináriu sira ba Ninia povu; katak, sira la haree to’o ida-ne’e tarde liu, hanesan sira nia konfisaun iha Êxodo 14:25 hatudu.
Kinta
Knananuk Moisés no Miriam nian
Ezérsitu Ejiptu tomak hetan monu; laiha ema ida maka moris, inklui Faraó (haree Sal. 136:15). Ida-ne’e maka derrota ne’ebé maka’as ba ema Ejitu sira no vitória kompletu ba Maromak nia povu. La admira katak sira nia istória, no to’o ohin loron, ema Judeu sira konta fali istória ida-ne’e.
Lee Exodu 15:1–21. Saida maka konteúdu husi Moises-nia knananuk?
_____________________________________
halakon sira ne’ebé kontra Ninia povu. Moises rasik elabora kona-ba tema ida-ne’e hodi subliña katak Nai-nia Maromak, maka mós nia forsa, knananuk, no salvasaun. Laiha ema ida maka hanesan Nia, “ ‘majestiku iha santidade, hakfodak iha glória, halo milagre sira’ ” (Exodu. 15:11).
Moises-nia knananuk maka kona-ba Maromak, kona-ba sé maka Nia no saida maka Nia halo hela. Na’i hetan hahi’i, hahi, no admira tanba Ninia destakadu serbisu ba Ninia povu. Gratidaun no adorasaun maka rezultadu naturál sira husi Maromak-nia laran-di’ak ba ita. Apresiasaun ba Ninia domin mak pré-rekizitu ba moris espirituál ne’ebé vibrante. Maromak nia domin ne’ebé metin liuliu subliña no fó glória tanba Nia sei lidera ema sira ne’ebé
Nia soi ona, no Nia sei lori sira ba hela-fatin santu. Moisés fó-hatene nanis katak Maromak sei harii santuáriu iha foho leten husi Ninia eransa (Éxodo. 15:17), hotu-hotu hatudu ba oin ba Siaun no ba templu iha Jerusalém.
Iha Apokalipse 15:2-4, redensaun sira hananu knananuk Moisés nian no knananuk Bibi-Oan nian. Ita-boot bele imajina oinsá ida-ne’e sei lian iha lalehan, ida-ne’ehahi ba Maromak ba Nia hahalok boot no kmanek sira, hahi ba Maromak ba Nini julgamentu sira ne’ebé justu no loos, no hahi’i ba Maromak tanba Ninia hahalok sira ne’ebé loos no Ninia santidade?
Haree liña ikus husi knananuk ne’e. “ ‘Tanba nasaun hotu-hotu sei mai no adora Ita-boot nia oin, tanba Ita-boot nia tesi-lia sira hatudu sai ona’ ”. Katak, bainhira Maromak nia tesi-lia hotu-hotu—liuliu Ninia tesi-lia sira kona-ba aat no opresaun ne’ebé maka durante tinan rihun barak la hetan kastigu—iha buat hotu hatudu sai ona, nasaun sira ne’ebé hetan sosa fali sei hahi Nia ba julgamentu sira-ne’e.
Sexta
Hanoin liután: Lee Ellen G. White, “The Exodus,” pp. 281–290, in Patriarchs and Prophets.
Maromak hamutuk ho ema Israel sira maski sira nia fiar ki’ik. Nia hakarak hanorin no orienta sira oinsá atu hanoin no komporta nu’udar povu ne’ebé Nia hili. Maromak lidera sira ho pasiénsia no dirije sira ba fatin ida ne’ebé sira sei hasoru dezafiu uitoan liu. Ellen G. White esplika: “Ema Izraél sira […] iha buat uitoan deʼit . koñesimentu kona-ba Maromak no fiar uitoan iha Nia, no sira sei sai tauk no laran-tun. Sira la iha kilat no la toman ho funu; sira nia espíritu hetan depresaun tanba atan ne’ebé naruk, no sira hetan todan ho feto no labarik sira, bibino karau sira. Hodi lidera sira liuhosi dalan Tasi Mean, Nai hatudu Nia-An nu’udar Maromak laran-sadia nian no mós kona-ba tesi-lia.”—Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 282.
Ko’alia kona-ba Knananuk Moisés nian, Komentáriu Bíblia Andrews nian hatete: “Serteza kona-ba Maromak nia hahalok redensaun ida-ne’e iha istória garante mai ita katak ita laiha buat ida atu tauk ba futuru. Estrofe ikus foka ba inimigu sira iha futuru ne’ebé sei hasoru iha konkista Kanaan nian. Tanba Maromak nia ‘liman’ ne’ebé maka’as, sira sei ‘hakmatek hanesan fatuk’ (v. 16). Bainhira ita hasoru imposibilidade balu, bainhira ita sente kantu no lahatene dalan ne’ebé atu fila, ita bele hetan garantia iha ‘Knananuk Moisés nian,’ tanba ida-ne’e komemora akontesimentu boot ida iha istória Maromak nia povu nian.” —Andrews Bible Commentary, “Exodus” (Berrien Springs, MI: Andrews University Press, 2020), p. 214.
Pergunta ba Diskusaun:
Tanba saida maka ita hetan ita-nia an beibeik iha pozisaun Ebreu sira hafoin sira nia libertasaun inkrível husi Ejitu maibé antes dezafiu husi Tasi Mean? Katak, iha evidénsia barak nia oin ba Maromak nia laran-di’ak ba ita no ba Ninia kbiit, tanbasá ita nafatin sente fasil atu hatudu, no espresa, falta fiar?
Maski depois buat hotu ne’ebé akontese, inklui lakon oan-mane primeiru sira, tanbasá maka Faraó sei duni tuir nafatin Izraél? Saida ida-ne’e tenke hateten mai ita kona-ba oinsá perigozu ba ita ida atu hetan sai toos tanba sala (ka ba sala)?
