SABBATH SCHOOL DEPARTMENT
TIMOR-LESTE MISSION
Lisaun 5
Páskua
Estuda ba semana ida-nia laran: Exod. 11:1–10, Mik. 6:8, Exod. 12:1–30, 1 Kor. 5:7, Exod. 13:14–16, Ebr. 11:28
Testu Memoria: Bainhira imi-nia oan sira husi, Serimonia ida ne’e signifika saida? Imi sei hataan ‘ida-ne’e mak Nai nia sakrifisiu Paskua. Tanba Niala’o liu de’it ema Izrael sira nia uma iha rai Ejiptu, iha tempu ne’ebe Nia oho ema Ejipu sira, no Nia salva ita nia familia sira.” Nune’e povu ne’e hakruuk no adora (eksodus 12:26-27)
Peste ba dala sanulu no ikus besik atu monu. Alerta ikus maka fó ona; desizaun finál tenke halo. Ne’e kestaun moris nian duni ka mate. La’os de’it ema ida nia moris maibé prosperidade
família sira no nasaun tomak iha risku. Faraó no ninia funsionáriu sira sei sai responsavel ba ema barak nia destinu, tantu ba moris ka ba mate. Faraó nia atitude hasoru Maromak moris Izrael nian sei determina la’os nia futuru de’it maibé nia nasaun nian.
Oinsá ita sente, no saida maka ita halo, bainhira gravidade sirkunstánsia nian todan tebes ba ita no ita tenke hili pasu tuirmai no diresaun, opsaun ida ne’ebé bele fó impaktu maka’as ba ema barak nia moris aleinde ita-nia an rasik?
Maromak prontu liu atu fó mai ita matenek, komprensaun, no kbiit atu halo buat ne’ebé loos (1 Kor. 1:30, Fil. 2:13).
Problema, maibé, maka, iha ita-nia fuan ne’ebé ulun-toos, ita la sempre hakarak halo buat neʼebé loos. Ami hatene saida maka ida-ne’e, maibé ami lakohi halo ida-ne’e. Iha istória Ézodu nian, ema ida nia rekuza atu hakru’uk ba Maromak, maski hasoru evidénsia barak, lori trajédia ba ema barak ema seluk aleinde nia-an rasik, ne’ebé dala barak maka oinsá ida-ne’e funsiona, maski nune’e.
* Estuda lisaun semana ida-ne’e nian hodi prepara ba loron Sábadu, 2 Agostu.
Domingu
Peste ida tan
Profeta Amos deklara katak ” ‘Nai Maromak la halo buat ida sein fó sai Ninia segredu ba Ninia atan sira profeta sira’ ” (Amos 3:7), no liuhusi profeta Moises, Nia fó sai ba Faraó saida maka sei mosu tuirmai. Avizu ne’ebé maka’as liu fó ba Faraó. Ida-ne’e sei julgamentu justu ida hasoru orgullu, esplorasaun, violénsia, no idolatria, hotu-hotu ne’ebé maka hamosu dezastre sira-ne’e iha Ejiptu.
Lee Exodu 11:1–10. Avizu saida maka Maromak fó antes ezekuta tesi-lia ba Ejiptu?
___________________________
_________________________
Maromak fó tempu ba Ejiptu—loron tolu nakukun nian (Exodu 10:22, 23)—atu hanoin kona-ba akontesimentu sira foin lalais ne’e no saida maka sira signifika. Nia mós fó sira nia avizu esplísitu ikus, oportunidade ikus atu halo buat ne’ebé loos.
Maibé Exodu 11:8 hatete katak Moises “sai husi Faraó ho . hirus” .Tansá Moises sei sai ho hirus? Probavel liu tanba nia hatene katak trajédia, peste ba dala sanulu, sei kona ema inosente barak ema sira—ne’e hotu tanba Faraó nia fuan ne’ebé to’os.
No mós, númeru sanulu maka signifikativu iha simbolizmu bíbliku. Sanulu reprezenta plenitude ka kompletu. (Hanoin kona-ba Ukun-Fuan Sanulu hanesan revelasaun kompletu kona-ba lei morál divina.) Peste sanulu Ejitu nian hatudu ba Maromak nia espresaun tomak kona-ba Ninia justisa no retribuisaun.
Maromak mak Juis, no Nia kontra orgullu, injustisa, diskriminasaun, arogánsia, esplorasaun, krueldade, no egoízmu. Nia iha sorin husi ema sira ne’ebé sofre, ema sira ne’ebé hetan abuzu, ema sira ne’ebé hetan tratamentu aat, no ema sira ne’ebé hetan persegisaun. Maromak sei ezekuta justisa, ne’ebé maka espresaun seluk ida husi Ninia hadomi. (Haree Sal 2:12, Sal 33:5, Sal 85:11, Sal 89:14, Sal 101:1, Isa. 16:5, Jer. 9:24.).
Ita mós tenke hakaʼas an atu hatudu domin no justisa. Entantu, ita bele monu ho fasil ba estremu sira, dalan ida ka seluk. Tanba “domin” ita taka matan ba sala sira, ba buat sira ne’ebé presiza atu hadi’a. Ka ita bele ezekuta justisa ho malirin hanesan buat ida ne’ebé halo hosi besi. La iha estremu maka loos. Envezde, ida-ne’e maka ideál: “No saida maka Na’i halo ezije husi imi maibé atu halo justisa, atu hadomi mizerikórdia, no atu la’o ho haraik-an ho imi-nia Maromak?” (Miqueas 6:8).
Se ita labele hetan ekilíbriu perfeitu (ne’ebé ita labele), tanba saida maka di’ak liu atu halo sala iha parte mizerikórdia nian envezde justisa nian? Ka loos ka lae?
Segunda
Páskua
Lee Exodu 12:1–20. Instrusaun espesífiku saida maka Maromak fó ba Moises no Aarão molok Israel sai husi Ejiptu?
__________________________
Ema ida sei hein katak Maromak sei fó instrusaun ba Moises no Aarão kona-ba oinsá atu organiza saída husi Ejiptu: katak, oinsá atu halo provizaun sira ba eskapamentu, liuliu ba ferik-katuas sira, inan sira ho oan ki’ik sira, animál sira, no seluk tan. Envezde, Maromak nia instrusaun maka surpreza: Nia hatete sira oinsá atu selebra Páskua. Ho liafuan seluk, foku maka iha adora Na’i, ne’ebé atu sosa fali sira. Buat seluk hotu sei tuir iha tempu ne’ebé loos.
Família ida-idak tenke prepara bibi-malae ida, no la estraga buat ida. Ema hotu-hotu tenke han nia parte, no se família labele consume bibi-malae tomak, sira tenke han hamutuk ho família seluk.
Lee Exodu 12:13, 14. Saida maka Nai sei halo ba sira bainhira peste ikus mai? Buat sira-neʼe hotu simboliza saida?
_____________________
Exodu tenke selebra beibeik tinan-tinan, la’os de’it hanesan komemorasaun ba eventu ida iha pasadu kona-ba saida maka Maromak halo ona ba sira bei’ala sira maibé mós hanesan atualizasaun Maromak nia hahalok libertadór nian ba jerasaun agora nian. Ida-ne’e atu sai esperiénsia foun ida ba grupu ida-idak.
Versíkulu 12 no 13 esplika signifikadu Páskua nian: divina julgamentu destruisaun nian sei “liu” ema Israel sira; nune’e, sira atu komemora “Páskua”. Liafuan ida ne’e hanesan kombinasaun husi liafuan rua, “liu” no “liu”, tanba destruisaun “liu liu” ema Izrael uma sira ne’ebé odamatan nia riin sira marka ona ho raan husi bibi-oan, sinál moris no salvasaun nian. Iha lian Ibrani, Páskua nia naran mak Pesach, husi verbu ida ne’ebé signifika “liu liu”.
Selebrasaun Páskua nian atu fó hanoin ba ema Izrael ida-idak kona-ba Maromak-nia hahalok maka’as no laran-di’ak sira hodi Ninia povu nia naran. Selebrasaun ida-ne’e ajuda atu asegura sira nia identidade nasionál no taka metin sira nia konviksaun relijioza.
Tanba saida maka importante tebes atu hanoin nafatin buat di’ak sira ne’ebé Maromak halo ona ba ita-boot iha pasadu no atu fiar katak Nia sei halo di’ak ba ita-boot iha futuru, mós?
Tersa
Pesach
Lee Exodu 12:17–23. Saida maka raan nia papél iha selebrasaun husi festival foun ida-ne’e?
________________________
Animál sakrifísiu nia raan maka elementu xave ida iha selebrasaun ida-ne’e. Sira ne’ebé partisipa iha festa ne’e tau ona ema mate sira nia raan bibi-malae iha sira nia uma nia odamatan nia kuadru. Ho maneira ida-ne’e, sira hatudu sira nia fiar iha Maromak, fiar katak Nia sei liberta sira husi buat ne’ebé sira ne’ebé la taka ho raan sei hasoru.
Espresaun evanjellu nian ne’ebé maka’as tebes!
Bibi-oan Páskua nian tenke laiha defeitu tanba nia hatudu ba Jezús Kristu, “ ‘Maromak-nia Bibi-Oan neʼebé kasu ema nia sala mundu!’ ” (João 1:29). Animál nia raan iha papél krusiál: ida-ne’e simboliza protesaun no sai sinál moris nian iha tempu mate nian.
“Agora raan sei sai sinál ba imi iha uma sira ne’ebé imi sira mak. No bainhira haʼu haree raan, haʼu sei liu imi; no peste sei labele iha imi-nia leten atu halakon imi bainhira ha’u baku rai Ejitu” (Exodu. 12:13).
Evanjellu tomak asosiadu ho selebrasaun Páskua nian tanba ida-ne’e la’ós de’it hatudu ba liberdade hosi eskravidaun no ba Rai Prometidu maibé ba Jezús Kristu nia sakrifísiu ba ita-nia sala sira no Ninia méritu sira ne’ebé aplika ba ema hotu ne’ebé taka ho Nia raan.
Sékulu barak liutiha bainhira Paulo hanoin fali kona-ba selebrasaun neʼe, nia hakerek: “Ne’e duni, hasai tiha fermentu tuan, atu imi bele sai masa foun; tanba imi la iha duni fermentu. Tanba loloos Kristu, ita-nia Páskua, maka sakrifika ba ita” (1 Kor. 5:7).
Fermentu, ka fermentu, ema uza atu halo masa oioin. Bainhira ida-ne’e temi uluk iha Bíblia, ida-ne’e iha ligasaun ho preparasaun paun fermentu-laek nian iha véspera ema Izrael sira-nia sai hosi Ejiptu. Fermentu mós tenke hasai husi sira-nia uma (Exodu 12:8, 9). 15–20; Ex. 13:3–7). Iha kontestu partikulár ida-ne’e, fermentu maka símbolu ida husi sala (1 Kor. 5:6-8); tan neʼe, labele uza ida-neʼe durante Páskua festival durante semana ida.
Paun ne’ebé la iha fermentu mak símbolu Mesias ne’ebé sala-laek, ne’ebé manán tentasaun hotu no fó Nia moris ba ita (João 1:29, 1 Kor. 5:7, 8). Ebr. 4:15). “Isopo” lubun ida, ne’ebé tau iha raan, simboliza Maromak nia grasa ne’ebé hamoos (Sal. 51:7). Ho liafuan badak, to’o Pesach, Jezús nia obra redensaun nian hetan revelasaun.
Saida maka faktu katak ida-ne’e foti Jezús-nia raan, Maromak rasik, atu hamoos sala hodi hanorin ita kona-ba oinsá sala ne’e aat duni?
Kuarta
Pasa ahi-oan
Livru Salmu (Salmista) hateten oinsá ita-nia oan sira bele hatene Maromak no Ninia domin kuidadu: “Jerasaun ida sei fó sai Ita-nia serbisu sira ba jerasaun seluk, no sei fó sai Ita-nia hahalok kbiit-na’in sira” (Sal. 145:4) Família ida tenke ko’alia ba família seluk kona-ba Maromak, kona-ba Ninia hahalok furak sira, no kona-ba Ninia hanorin sira, hotu-hotu atu bele pasa koñesimentu bíbliku ba ema seluk jerasaun.
Lee Exodu 12:24–28. Pontu importante saida maka hato’o iha ne’e?
________________________
Inan-aman sira maka mestre dahuluk sira iha Izrael no tenke konta istória ne’e husi Exodu ba sira nia oan sira. Ida-ne’e la’os atu konta hanesan istóriku pasadu nian eventu de’it maibé atu aprezenta hanesan sira nia esperiénsia rasik, maski ida-ne’e akontese kleur ona. Hodi selebra festa ida-ne’e, sira tenke identifika ho sira nia bei’ala sira, no istória ne’e sei moris hikas no atualizadu. Aman sei dehan: “Ha’u iha Ejiptu, ha’u haree derrota ema Ejitu nia maromak sira no moras-peste sira iha Ejiptu, no haʼu sai livre.” Iha laran iha livru Exodu, subliña dala rua kona-ba oinsá inan-aman sira tenke hatán sira nia oan sira nia pergunta sira kona-ba Páskua (haree Deut. 6:6–8 no Exodu 13:14–16).
Importante atu nota katak ema Izrael sira sei iha Ejiptu bainhira hateten atu selebra sira-nia libertasaun husi Ejiptu. Selebrasaun tomak, depois, maka hahalok ida fiar nian. Depois simu tiha sira-nia matadalan, “ema sira . hakruuk no adora” (Exodu. 12:27,) sira-nia Redentór, no depois sira halo tuir instrusaun Páskua nian.
Iha livru Deuteronômio, ema Izrael sira hetan hanoin atu fó sai sira nia istória iha maneira ida ne’ebé sira bele internaliza ida-ne’e hanesan sira nia viajen rasik. Haree tom koletivu husi konta ida-ne’e no mós estrese iha esperiénsia agora nian: “ ‘Haʼu-nia aman mak ema Arameia neʼebé laʼo-rai, no nia tun ba Ejitu ho ema uitoan no hela iha ne’ebá no sai nasaun boot ida, kbiit boot no barak. Maibé ema Ejiptu trata aat ami no halo ami terus, submete ami ba serbisu maka’as. Depois ami hakilar ba Na’i, ami nia bei-ala sira nia Maromak, no Nai rona ami nia lian no haree ami nia mizéria, serbisu maka’as no opresaun. Entaun Nai hasai ami husi Ejiptu ho liman maka’as no liman ne’ebé lolo, ho ta’uk boot no ho sinál no milagre sira. Nia lori ami mai iha fatin ida-ne’e no fó mai ami rai ida-ne’e, rai ne’ebé suli ho susubeen no bani-been’ ” (Deut. 26:5-9).
No mós, hodi konta fali no konta fali istória kona-ba Páskua (ka eventu ruma iha istória sagradu) ba sira nia oan sira, inan-aman sira sei hetan tulun boot iha hanoin hikas saida mak Maromak halo ona ba sira no ba povu. Hatete ida-ne’e hanesan ba oradór hanesan ba rona-nain sira.
Kinta
Julgamentu Divinu
Lee Exodu 12:29, 30 kona-ba oinsá Maromak oho oan primeiru iha Ejiptu. Tanbasá mak Maromak tau fokus ba oan primeiru? (Haree mós Ebr 11:28).
_______________________
Peste Ejiptu nian ikus monu ba oan primeiru. Ne’e maka julgamentu divinu ida ba maromak sira hotu iha Ejiptu no ba família sira hotu ne’ebé adora maromak falsu sira-ne’e, ne’ebé maka estátua folin-laek ne’ebé reflete povu nia paixaun, hakarak, no tauk rasik.
Hanesan peste sira uluk nian hatudu ona, estátua sira-ne’e labele salva povu. Sira-nia folin-laek sai aparente liutan agora, durante peste ba dala sanulu, ne’ebé lori, ho dook, konsekuénsia boot liu ba ema Ejiptu sira.
“Iha rai-Ejiptu tomak orgullu husi uma-kain ida-idak tau tiha ona. Hakilar no tanis husi ema sira ne’ebé iha lutu nakonu iha anin. Liurai no korteza sira, ho oin mutin no liman-ain ne’ebé nakdedar, hamriik hakfodak ho horor ne’ebé maka’as liu.”—Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 280.
Faraó reprezenta kbiit no maromak ikus liu iha Ejitu, no ninia oan-mane primeiru konsidera nu’udar maromak nia oan-mane. Isis maka deusa ida ne’ebé proteje labarik sira; Heqet maka deusa ida ne’ebé tau matan ba feto sira bainhira partu; no maromak ida ba reprodusaun. Aleinde sira-ne’e, iha balun Maromak sira Ejiptu nian kona-ba fertilidade. Maromak sira-ne’e hotu laiha kbiit bainhira kompara ho Na’i ne’ebé moris. Moises dehan: “ ‘Sé mak hanesan Ita, oh Nai? entre maromak sira? Sé maka hanesan Ita-boot, majestuozu iha santidade, furak iha hahalok glória sira, halo milagre sira?’ ” (Exodu. 15:11). Jetro depois fó sasin: “ ‘Agora ha’u hatene katak Na’i boot liu fali maromak sira seluk, tanba nia halo ida-ne’e ba sira ne’ebé trata Israel ho arogante’ ” (Exodu. 18:11).
Tuir Exodu 1, ema Ejiptu sira oho ona oan-mane sira ne’ebé foin moris Izrael tuir orden Faraó nian atu hafraku ema Israel sira no atu hatun no hamoe sira. Agora Maromak nia kastigu kona oan primeiru sira Ejiptu nia oan sira. Saida maka ema kuda, sira ko’a.
Ita-nia desizaun no hahalok loloos lori konsekuénsia. No lia-loos ne’ebé maka todan, ne’ebé maka ita hotu esperiénsia ona, maka ita mesak la sofre husi konsekuénsia husi ita-nia hahalok neʼebé sala. Ema seluk, dalaruma barak ema seluk, mezmu ema seluk ne’ebé inosente, sofre, mós. Nune’e maka natureza sala nian.
Iha dalan saida maka ita-boot sofre ona tanba ema seluk nia sala? Ou, saida maka dalan sira ne’ebé ema seluk sofre ona tanba ita-boot nia sala sira? Saida deʼit mak ita-nia esperansa?
*1 de Agustu
Sexta
Hanoin liutan: Lee Ellen G. White, “The Passover,” pp. 273– 280, in Patriarchs and Prophets.
“Páskua tenke sai hanesan komemorativa no típiku, la’os de’it hatudu fali ba libertasaun husi Ejiptu, maibé ba oin ba ida ne’ebé boot liu libertasaun ne’ebé Kristu atu realiza hodi liberta Ninia povu husi atan sala nian. Bibi-oan neʼebé hasaʼe nuʼudar sakrifísiu reprezenta ‘Bibi-Oan husi
Maromak,’ iha ne’ebé maka ita-nia esperansa úniku ba salvasaun. Apóstolu dehan, ‘Kristu ami nia Páskua sakrifika ona ba ami.’ 1 Korinto 5:7. Ida-ne’e la to’o katak bibi-malae paskál nian tenke oho; nia raan tenke rega ba odamatan nia ai-riin sira; nune’e méritu sira husi Kristu nia raan tenke aplika ba klamar. Ita tenke fiar, la’ós de’it katak Nia mate ba mundu, maibé katak Nia mate ba ita ida-idak. Ita tenke apropria ba ita-nia an rasik virtude husi sakrifísiu expiasaun nian.”—Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 277.
To’o ohin loron, família Judeu sira ne’ebé observadór iha mundu tomak selebra Páskua, Pesach. Sira iha saida maka sira bolu “Seder Páskua nian” (“Seder” signifika “orden/arranju”) durante ne’ebé sira konta fali Ézodu no depois goza hahán espesiál ida nu’udar família. Furak tebes katak ida-ne’e rai hela tanba, literalmente, tempu Ézodu nian! Sábadu loron hitu nian de’it, ne’ebé ema judeu sira ne’ebé observadór rai mós, fila fali ba antiguidade.
Pergunta ba Diskusaun:
- Oinsá ita bele komprende “justisa” Na’i nian iha baku mate oan-mane primeiru, neʼebé barak mak “inosente” duni? Oinsá ita bele harmoniza ida-ne’e ho realidade maka’as Maromak nia domin nian? Hanoin mós kona-ba Rai-Nabeen. Oinsá ita komprende ida-ne’e?
- Saida maka signifikadu husi liafuan simbóliku ne’ebé dehan katak ema fiar-na’in sira taka ho Jezús-nia raan no katak Ninia raan hamoos sira husi sira nia hahalok aat hotu?
- Lee liafuan sira tuirmai neʼe: “Ema neʼebé tuir Kristu tenke . partisipante sira husi Ninia esperiénsia. Sira tenke simu no asimila Maromak nia liafuan atu nune’e ida-ne’e sai nu’udar forsa moris nian no asaun. Ho Kristu nia kbiit sira tenke muda ba Nia hanesan, no reflete atributu divinu sira. . . . Espíritu no serbisu husi Kristu tenke sai espíritu no serbisu ba Ninia dixípulu sira.”— Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 278.. Oinsá ita permite Kristu atu halo iha ita saida mak hakerek iha ne’e?
