Lisaun 12
“ Maromak ne’ebe Fiel!”
Sábadu Lokraik
Lee no Estuda Semana Ida-ne’e nian: Jos 21:43-45; 2 Tim 2:11-13; Jos 23; Apk 14:10,19; Deut 6:5
Versu Memoria: Nai Kumpri promesa sira hotu ne’ebé Nia fó ba nasaun Izrael, la iha buat ida di’ak ne’eb falla; buat hotu-hotu kumpri (Josué 21:45_Biblia Kadi)
Bainhira John F. Kennedy dirije ba Estadus Unidus iha nia tomada-de-pose, iha loron 20 Janeiru 1961, nia diskursu iha de’it 1,366 liafuan sira, maibé ida-ne’e husik hela marka ida ne’ebé labele hamoos iha ema Amerikanu nia hanoin. Nu’udar nia enkoraja nia nasaun atu foka ba sira nia responsabilidade sira envezde sira nia priviléjiu sira, nia hatete: “Ho konxiénsia di’ak ita-nia rekompensa úniku ne’ebé seguru, ho istória nu’udar juis finál ba ita-nia hahalok sira, mai ita la’o ba oin hodi lidera rai ne’ebé ita hadomi, hodi husu Ninia bensaun no Ninia tulun, maibé hatene katak iha rai ne’e Maromak nia serbisu tenke sai duni ita-nian rasik.”
Nuʼudar Josué, ema Izraél nia ulun-naʼin neʼebé katuas ona, sente katak nia besik atu mate, nia deside atu koʼalia ba nasaun nia ulun-naʼin sira no ema Israel sira (Josué 23 no 24). Josué 23 foka liu ba futuru no oinsá atu adora Maromak—eskluzivamente. Josué 24 halo revizaun ba Maromak nia hahalok fiel sira iha pasadu, ho objetivu atu foti desizaun ida kona-ba sé de’it maka merese atu hetan adorasaun: Yahweh.
Iha semana ida-ne’e, ita sei estuda hamutuk diskursu dahuluk Joshua nian, iha ne’ebé nia hateke fali ba vitória sira Israel nian maibé iha tempu hanesan trasa dalan susesu futuru nian ba Israel
* Estuda lisaun semana ida-ne’e nian hodi prepara ba loron Sábadu, 20 de Dezembru
Domingu * 14 de Dezembru
Hotu-hotu akontese
Iha Josué 21:43-45, imajen saida maka livru ne’e pinta kona-ba Maromak? Oinsá liafuan sira-ne’e aplika la’ós de’it ba Rai Promesa istóriku maibé mós ba realidade ita-nia salvasaun nian (2 Tim. 2:11–13)?
___________________________________
Versíkulu sira-ne’e maka sai hanesan pontu aas liu hosi livru no ninia teolójiku rezumu. Sira destaka tema prinsipál ida hosi livru tomak: fidelidade aliansa nian husi Yahweh, ne’ebé kumpre Ninia promesa sira no kumpre Ninia juramentu sira. Seksaun badak ida-ne’e mós halo rezumu ba konteúdu tomak hosi livru ne’e to’o agora. Josué 21:43 ko’alia kona-ba alokasaun no asentamentu rai nian (Josué 13-21), enkuantu Josué 21:44 refere ba vitória sira ne’ebé manán hasoru inimigu sira no kontrolu ne’ebé hetan hasoru rai (Josué 1-12). Retrospektiva sira-ne’e hotu haree liuhosi prisma Maromak nia fidelidade. Ema Israel sira tenke hanoin nafatin katak sira nunka bele reklama vitória sira hasoru sira nia inimigu sira ka rai nu’udar sira nia eransa – exetu liuhosi Maromak nia lealdade ba Ninia liafuan ne’ebé fó.
Nia fó “rai tomak” (Jos. 21:43, NKJV, énfaze fornese), entrega “sira nia inimigu hotu iha sira nia liman” (Jos. 21:44), no tuir “buat hotu ne’ebé Nia jura ona” (Jos. 21:44), “buat hotu akontese” (Jos. 21:45, 46). Uza beibeik liafuan kol, “hotu-hotu,” dala neen iha versíkulu tolu (Jos. 21:43–45), subliña dala ida tan lia-loos katak rai maka prezente husi Yahvé, no Israel labele simu kréditu tanba simu ida-ne’e. Na’i maka jura atu “fó” rai no ne’ebé “fó” sira nia inimigu sira iha sira nia liman.
Israel nia susesu hotu tenke atribui de’it ba Maromak nia inisiativa divina no konfiansa. Ida-ne’e mós loos kona-ba ita-nia salvasaun: “Tanba grasa imi hetan salvasaun liuhusi fiar, no ida-ne’e la’ós imi-nia hahalok rasik, maibé Maromak nia prezente, la’ós rezultadu husi hahalok sira, atu ema ida labele gaba-an” (Ef. 2:8, 9).
Loos duni, hodi subliña Maromak nia laran-metin, Paulo mós hakerek: “Liafuan . bele fiar, basá: Se ita mate hamutuk ho nia, ita mós sei moris hamutuk ho nia; ita tahan karik, ita sei ukun hamutuk ho Nia; se ita nega nia, nia mós sei nega ita; se ita la fiar, nia sei fiar nafatin—tanba nia labele nega nia an rasik ” (2 Tim. 2:11–13).
Oinsá Maromak nia fidelidade hodi kumpre Ninia promesa sira fó mai ita konfiansa katak Ninia promesa sira ba futuru sei la falla? (Hare 1 Kor. 10:13 no 2 Kor. 1:18–20.)
Segunda * 15 de Dezembru
Sinál Preokupasaun nian
Konkluzaun glorioza hosi seksaun tomak (Jos. 21:43–45) lori iha nia laran kondisaun kumpre hosi obediénsia. Susesu nunka atu foti hanesan buat baibain; ida-ne’e sempre iha ligasaun ho obediénsia ba Maromak nia Liafuan. Nune’e, atribuisaun rai nian, aleinde sai sinál Maromak nia fidelidade nian ba Israel (Neh. 9:8), kria espasu ba dezenvolvimentu futuru ida ne’ebé nakloke bazeia ba Israel nia atitude. Israel sei bele asegura saida maka atinji ona
Lee Josué 23:1-5. Saida maka pontu fokál prinsipál sira husi Joshua nia introdusaun?
__________________________________
Joshua nia diskursu muda hosi oradór katuas no ferik-katuas (subliña dala rua) ba audiénsia ne’ebé sei tenke hala’o misaun ne’ebé Maromak entrega ba sira. Nia deskreve oinsá konkista rai nian sai posivel: Na’i luta ba sira. Maski, tanba sira nia infidelidade no la fiar, ema Israel sira tenke envolve iha funu hafoin Ézodu, la’ós liuhosi sira nia kbiit militár maibé liuhosi Maromak nia intervensaun maka sira konsege sai na’in ba rai ne’e.
Maromak fó ona deskansu ba Israel hosi nia inimigu sira, maibé iha nasaun balu ne’ebé sei iha nafatin ne’ebé sei hasai sira nia rai. Vitória la’ós realidade ida ne’ebé realizadu, ne’ebé labele muda ba Israel maibé posibilidade ida ne’ebé sempre prezente liuhosi dependénsia konstante iha fidelidade ba Maromak nia tulun ne’ebé disponivel.
Saida maka hanesan entre oinsá ema Izraél sira konkista Kanaan iha Josué nia lideransa okos no dalan ne’ebé sarani sira ohin loron bele moris moris espirituál ida ne’ebé manan? ( Lee Jos 23:10, Kol 2:15, 16 . 2 Kor. 10:3-5, no Ef. 6:11–18.)
_______________________________________
Vitória sira hosi ema Israel sira labele atribui ba sira nia forsa no estratéjia. Nune’e mós, vitória espirituál hasoru sala no tentasaun hetan ona liuhosi sakrifísiu no moris-hi’as Jezús Kristu nian, maibé Maromak nia povu ohin loron tenke depende beibeik ba fornesimentu espirituál sira ne’ebé fornese hosi Espíritu Santu atu bele moris moris ida ne’ebé triunfante.
Ho promesa furak barak iha ita nia oin, tanba saida maka ita hetan nafatin fasil tebes atu halo sala?
Tersa * 16 de Dezembru
Klaru Fronteira sira
Uza liafuan hanesan ne’ebé maka dirije ba nia iha inísiu husi livru (Jos. 1:7, 8), Josué hateten katak knaar ne’ebé iha Israel nia oin la’ós liuliu militár. Ida-ne’e espirituál. Ida-ne’e iha relasaun ho obediénsia ba Maromak nia vontade ne’ebé revela iha Torá.
Tanba saida maka ita-boot hanoin katak Josué foti pozisaun ida ne’ebé maka’as kona-ba relasaun sira Israel nian ho nasaun sira ne’ebé hale’u (Jos. 23:6–8, 12, 13)?
_________________________________
Perigu ne’ebé maka Israel hasoru la’ós ameasa hosi nasaun sira seluk animosidade maibé risku ba sira nia amizade. Sira nia kilat sira karik la reprezenta dezafiu ruma ba Israel; maibé, sira nia ideolojia no valór sira (ka kontra-valór sira) bele sai prejudisiál liu duké militár ruma forsa. Joshua bolu atensaun hosi líder sira ba faktu krusiál katak konflitu ne’ebé sira envolve maka uluknanai, no ikusmai, espirituál. Tanba ne’e, Israel tenke mantein nia identidade úniku.
Bandu atu bolu maromak nia naran, jura hodi nia, no serbí ka hakru’uk ba ida-ne’e iha relasaun ho idolatria. Iha Oriente Médiu antigu, naran husi divindade ida reprezenta ninia prezensa no kbiit. Invoka ka temi maromak estranjeiru sira nia naran iha kumprimentu loroloron nian ka tranzasaun negósiu nian signifika rekoñese sira nia autoridade no ajuda lori ema Israel sira atu buka sira nia kbiit iha tempu nesesidade nian (kompara ho Juís 2:1–3, 11–13).
Perigu husi kazamentu entre ema Kanaan sira ne’ebé restu konsiste iha lakon Israel nia pureza espirituál. Intensaun husi Josué nia admoestasaun la’ós atu promove pureza rasiál ka étnika maibé atu evita idolatria, ne’ebé bele lori ba kolapsu espirituál Israel nian. Kazu Salomão nian maka ezemplu dramátiku ida kona-ba konsekuénsia espirituál triste sira hosi kazamentu entre ema seluk (1 Liurai sira 3:1, 1 Liurai sira 11:1-8); iha Testamentu Foun, sarani sira hetan avizu nakloke atu labele buka relasaun kaben nian ho ema la’ós fiar-na’in sira (2 Kor. 6:14), maski, iha kazu kazamentu sira ne’ebé eziste ona, Paulo la fó konsellu atu soe malu ho kaben ne’ebé la fiar maibé bolu sira atu moris moris sarani ezemplar ida ho esperansa atu manán kaben ba Na’i (1 Kor. 7:1–16).
Joshua nia avizu hasoru asosiasaun sira ne’ebé maka prejudika inevitavelmente lori ba kestaun kona-ba sarani nia relasaun ho “mundu”. Oinsá ita bele hetan relasaun ida ne’ebé ekilibradu ho sosiedade ne’ebé hale’u ita?
Kuarta * 17 de Dezembru
Nai nia hirus
Oinsá ita tenke interpreta deskrisaun sira kona-ba Maromak nia hirus no justisa retributiva iha Josué (Jos. 23:15, 16) no iha fatin seluk iha Eskritura? (Haree mós Núm 11:33; 2 Crôn 36:16; Apok 14:10, 19; Apok 15:1.
_______________________________
Israel esperiénsia ona Na’i nia hirus durante la’o-rai iha rai-fuik maran (Núm. 11:33, Núm. 12:9) no mós iha Rai Promete (Jos 7:1) no hatene didi’ak kona-ba konsekuénsia sira hodi provoka Yahweh nia hirus hodi viola aliansa ho klaru. Versíkulu sira-ne’e reprezenta pontu aas liu hosi gravidade retórika Josué nian. Hakfodak tebes atu rona katak Na’i sei halakon Israel, hanesan termu hanesan uluk uza ona hodi refere ba anikilamentu ema Kanaan sira. Hanesan Na’i nia promesa sira kumpre ho laran-metin kona-ba Israel nia bensaun, maldisaun sira husi aliansa (Levítico 26, Deuteronômio 28) mós sei sai loos se ema Israel sira rejeita aliansa. Iha naroman hosi despozisaun no destruisaun ba ema Kanaan sira, versíkulu sira-ne’e hatudu dala ida tan katak Yahweh maka ikusmai juis ba rai tomak. Nia deklara funu hasoru sala, la haree ba iha ne’ebé maka nia hetan. Israel la hetan santifikasaun, no la hetan méritu espesiál sira, liuhosi partisipasaun iha funu santu liu fali nasaun páganu sira bainhira sira sai meiu sira Yahweh nia tesi-lia nian hasoru nasaun ne’ebé hili ona.
Ida-ne’e iha Israel nia kbiit atu hili atu halo serteza glorioza sira pasadu nian sai fundasaun atu hasoru futuru. Ba dala uluk, hanorin bíbliku kona-ba Maromak nia hirus parese sai inkompativel ho afirmasaun katak Maromak maka domin (João 3:16, 17). 1 João 4:8). Maibé, iha Maromak nia hirus nia naroman maka doutrina bíblika kona-ba Maromak nia domin sai relevante liután. Primeiru,
Bíblia aprezenta Maromak nuʼudar domin, pasiénsia, pasiénsia, no prontu atu perdua (Éxodo 34:6, Mic. 7:18). Maibé, iha kontestu mundu ida afetadu husi sala, Na’i nia hirus mak atitude Ninia santidade no justisa nian bainhira hasoru sala no buat aat. Nia hirus nunka sai hanesan reasaun emosionál, vingansa, imprevizível. Artigu definidu ne’e Testamentu Foun hanorin katak Kristu sai sala ba ita (2 Cor. 5:21), . no liuhusi Ninia mate ita hetan ona rekonsiliasaun ho Maromak (Rom. 5:10). Ema ne’ebé fiar iha Nia sei la presiza hasoru Maromak nia hirus (João 3:36, Ef. 2:3, 1 Tes. 1:10). Konseitu kona-ba hirus husi Maromak aprezenta Maromak nu’udar juis justu universu nian no Ida ne’ebé defende kauza justisa nian (Sal. 7:11, Sal. 50:6, 2 Tim. 4:8).
Kinta * 18 de Dezembru
Kaer metin ba Maromak
Dalan úniku ne’ebé maka Israel sei bele evita tentasaun idolatria nian no Maromak nia hirus la’ós hodi hanoin beibeik “labele” husi aliansa maibé hodi haburas lealdade konsiente no konsistente ba Na’i. Verbu hanesan, “atu kaer metin, kaer metin” ba Na’i (haree Deut. 4:4), mós uza atu deskreve aliansa kazamentu nian ne’ebé maka iha intensaun entre feen no la’en (Gên. 2:24) ka lealdade Rute nian ba Noemi (Ruth 1:14). Importante atu nota katak, tuir Josué nia avaliasaun, fidelidade hanesan ne’e karakteriza ona Israel nu’udar nasaun ida “to’o ohin loron”. Infelizmente, afirmasaun hanesan sei la loos ba períodu sira tuirmai iha istória Israel nian, hanesan livru Juízes nian hatudu ho triste (Juiz. 2:2, 7, 11; Juíz. 3:7, 12; Juíz. 4:1, nst.).
Josué apela ba Israel atu hadomi Na’i sira nia Maromak (Jos. 23:11; kompara ho Deut. 6:5). Domin labele obriga; se lae, ida-ne’e sei para atu sai saida maka nia esensialmente. Maibé, iha sentidu saida maka domin bele hetan orden?
___________________________
Atu nune’e ema Israel sira bele goza nafatin bensaun sira husi aliansa, sira sei tenke laran-metin nafatin ba Maromak. Ebreu ne’e enfátiku tebes: “Kuidadu tebes ba ó nia klamar rasik.” Liafuan ’ahabah, “domin”, bele refere ba ema nia afetu oioin, inklui apego amizade, intimidade seksuál, ternura inan nian, domin romántiku, no lealdade ba Maromak. Se ita komprende domin ba Maromak nu’udar kompromisu konxiente no devosaun ba Nia, ida-ne’e bele haruka lahó viola nia natureza loloos (kompara ho João 13:34). Maromak sempre iha intensaun katak obediénsia ba Ninia mandamentu sira tenke mosu hosi relasaun pesoál ho Nia (“Ha’u . . . lori imi ba Ha’u-nia an rasik” [Éxodo. 19:4, NKJV]; Deut. 6:5; kompara ho Mat. 22:37) bazeia ba saida maka Nia halo ona ba sira iha Ninia mizerikórdia no domin boot.
Mandamentu atu hadomi Maromak mós espresa natureza mútua, maibé la simétrika, domin divinu nian. Maromak hakarak tama iha relasaun íntima, pesoál ho ema ida-idak ne’ebé fó fali Ninia domin. Nune’e, Ninia domin universál ba ema hotu konstitui enkuadramentu ba manifestasaun ita-nia domin voluntáriu, domin ba malu.
Jesus fo ukun fuan foun ba Nia escolante sira. Iha sentidu saida mandamentu ida-ne’e foun no tuan iha tempu hanesan? (Lee João 13:34, João 15:17, no 1 João 3:11; kompara ho Lev. 19:18.)
Sexta * 19 de Dezembru
Hanoin liután: Lee Ellen G. White, “The Last Words of Joshua,” pp. 521, 522, in Patriarchs and Prophets.
“Satanás lohi ema barak ho teoria neʼebé bele fiar katak Maromak nia domin ba . Ninia povu boot tebes to’o Nia sei fó deskulpa ba sala iha sira; nia reprezenta katak enkuantu ameasa sira Maromak nia liafuan nian atu serve objetivu ida iha Ninia governu morál, sira nunka atu kumpre literalmente. Maibé iha Ninia tratamentu hotu ho Ninia kriatura sira Maromak mantein prinsípiu sira justisa nian hodi revela sala iha ninia karakter loloos—hodi hatudu katak ninia rezultadu sertu maka mizéria no mate. Perdaun inkondisionál ba sala nunka iha, no nunka sei iha. Perdaun hanesan ne’e sei hatudu abandonu ba prinsípiu sira justisa nian, ne’ebé mak fundasaun loloos ba governu Maromak nian. Ida-ne’e sei hakonu universu ne’ebé seidauk monu ho konsternasaun. Maromak hatudu ho laran-metin rezultadu sira husi sala, no se avizu sira-ne’e la loos, oinsá ita bele iha serteza katak Ninia promesa sira sei sai loos? Ida-ne’ebé hanaran benévolénsia ne’ebé sei tau justisa iha sorin la’ós benévolénsia maibé frakeza
“Maromak mak fó moris, hori uluk kedas Nia lei hotu ba moris. Maibé sala tama iha orden ne’ebé Maromak estabelese ona, no diskordánsia tuir mai. Enkuantu sala eziste, terus no mate sei inevitavel. Tanba de’it Redentór lori ona maldisaun sala nian ba ita-nia naran maka ema bele iha esperansa atu halai sees, iha nia an rasik, hosi ninia rezultadu aat sira.”
Pergunta ba Diskusaun:
- Haree filafali evidénsia kona-ba Maromak nia fidelidade iha ita-boot nia moris. Saida ita-boot bele hatudu ba? Iha tempu hanesan, oinsá ita-boot hatán bainhira buat sira la la’o hanesan ita-boot hein ka reza, ka bainhira promesa sira ne’ebé reklama hetan hasoru ho silénsiu?
- Diskute hanorin bíbliku kona-ba Maromak nia hirus. Oinsá ita-boot aprezenta Na’i nia hirus nu’udar parte ida husi liafuan di’ak?
- Prinsípiu saida maka ita-boot bele halibur hosi lisaun semana ida-ne’e nian kona-ba ransu ho ema neʼebé laʼós fiar-naʼin? Oinsá ita bele halo balansu hodi iha baliza sira ne’ebé klaru iha termu sira ita-nia prinsípiu no prátika sira nian enkuantu kahur ho ema sira hodi serbí sira no hodi tau matan ba sira nia moris di’ak?
- Saida maka obstákulu sira ne’ebé maka impede ita-boot atu kaer metin ba Nai ho laran tomak?
