Eskola Sabatina Tetun Lisaun 7 Letratu Domin nian

Lisaun 7 

 “Letratu Domin nian”

Sábadu Lokraik

Lee no Estuda Semana Ida-ne’e nian: 1 Kor 13; Mat 24:12; Gal 5:22-23; 1 Tim 1:14; 1 Joao 4:8

Versu Memoria: “Agora, sei hela buat tolu ne’e: fiar, esperansa no domin. Maibé ida-ne’ebe boot liu maka domin.” (1 Kor 13:13_Biblia Kadi)

Domin bele manán buat hotu. Tanba ne’e maka Paulo iha buat barak atu hatete kona-ba ida-ne’e. Liafuan família agapaō—liafuan gregu ne’ebé komún liu iha Testamentu Foun atu espresa konseitu domin nian—mosu dala 135 liu iha nia karta sira. Ida-ne’e reprezenta kuaze metade hosi akontesimentu hotu-hotu iha Testamentu Foun. Ida-ne’e tenke hateten buat ruma mai ita kona-ba tema sentrál hosi Paulo nia karta sira ba igreja Korintu nian.

Iha pasajen barak ne’ebé maka notavel kona-ba domin iha Testamentu Foun—Roma 8:35–39, 1 Korinto 2:9, 1 Korinto 8:3, Galásia 2:20, Kolosense 1:13, 1 Tesalónika 3:12, no seluk tan—maibé

laiha buat ida ne’ebé kompara ho 1 Korintu 13.

Iha semana kotuk, ita haree katak lahó domin, buat hotu, maski prezente espirituál sira, la iha folin. Iha semana ida-ne’e, ita sei haree klean liután ba 1 Korintu 13 no ninia retratu domin nian ne’ebé furak.

Hanesan ita sei haree, domin la’ós de’it emosaun ida maibé atitude ida, atitude ida ne’ebé tenke espresa iha moris, iha hahalok sira, no iha liafuan sira; se lae, ida-ne’e la signifika buat ida.

Saida maka domin loloos, no halo, revela ona kompletamente iha Jezús nia moris

Estuda lisaun semana ida-ne’e nian hodi prepara ba loron Sábadu, 15 de Agustu.

Domingu * 9 de Agostu

Esensialidade Domin nian

Iha semana kotuk ita ko’alia kona-ba tema domin nian hanesan haree iha 1 Korinto 13. Ita presiza esplora Paulo nia liafuan sira iha ne’e ho klean liután.

Lee 1 Korintu 13. Halo rezumu saida maka nia hateten mai ita kona-ba domin.

___________________

Paulo la hatete katak lian sira (1 Kor. 13:1), profesia, komprensaun, koñesimentu, fiar (1 Kor. 13:2), no laran-di’ak (1 Kor. 13:3) la iha folin. Sira laiha utilidade de’it se la dudu hosi domin.

Tipu domin ne’ebé Paulo ko’alia la’ós espresa iha fraze sira hanesan “Ha’u gosta morango sira” ka “Ha’u hadomi ha’u nia belun sira” ka mezmu “Ha’u hadomi ha’u nia kaben no oan sira”. Nia mós la ko’alia kona-ba tipu domin ne’ebé ema haree iha filme sira. No lae, ida-ne’e la’ós domin erótiku, maski pasajen ida-ne’e uza beibeik iha sermón kazamentu nian.

Domin ida-ne’e labele hamenus ba afetu, ka karidade, ka virtude, ka benevolénsia. Maibé, sira hotu reprezenta ida-ne’e ho grau ne’ebé ki’ik liu ka boot liu. Domin ida-ne’e maka grasa espesiál ida ne’ebé maka Espíritu haraik mai ita. Loos duni, domin iha 1 Korintu 13 maka motivasaun ne’ebé fó hosi Espíritu ne’ebé lori ita atu atua ho afetu, karidade, virtude, no laran-di’ak. Ida-ne’e maka kompromisu totál ida hosi ita-nia asaun sira, sentimentu sira, no hanoin sira ba Kristu no ita-nia maluk sira.

Lee Mateus 24:12. Avizu saida mak Jesus fó mai ita iha neʼe?

_______________________

Tanba ne’e maka domin agapē esensiál no nesesáriu tebes. Iha Kristu nia kbiit, ita labele husik domin sai malirin iha ita-nia uma, igreja no bairru sira. Ita iha ezemplu Kristu nian iha krús, mate ba ita. Espresaun saida maka di’ak liu no maka’as liu kona-ba domin ida-ne’e? Maski klaru katak ita nunka bele espresa domin hanesan ne’e, ho Maromak nia grasa ita tenke haka’as-an atu revela ida-ne’e iha ita-nia moris rasik to’o pontu ne’ebé de’it ita bele.

Saida maka tempu balu bainhira, loos duni, espresaun ida hosi tipu domin ida-ne’e bele halo impresaun pozitivu maka’as ba ema ida ne’ebé presiza domin ida-ne’e liu fali buat seluk?

Segunda * 10 de Agostu

Saida maka domin halo

Primeiru Korinto 13:4–7 maka kapítulu nia fuan. Paulo foka ba karakterístika sira domin nian—hatudu saida maka domin no saida maka la’ós, ka saida maka domin halo no la halo. Nia personifika domin atu nune’e ita bele iha vislumbre ida kona-ba oinsá ema ida ne’ebé nakonu ho domin ne’ebé dudu husi Espíritu komporta. Iha ninia reprezentasaun kona-ba domin, Paulo uza verbu lubuk ida. Ba nia, domin maka liu kona-ba asaun sira duké kona-ba sentimentu ka emosaun sira.

Entaun, saida maka domin halo

1. Hatudu pasiénsia (makrothymeō). Makrothymeō signifika hatudu pasiénsia, maski iha situasaun susar nia leet. Pasiénsia mós destaka abilidade atu pasiénsia ba malu (Ef. 4:2).
2. Hatudu laran-diak (chrēsteuomai). Chrēsteuomai mosu de’it iha ne’e iha Testamentu Foun, maibé liafuan sira seluk hosi abut hanesan maka komún iha fatin seluk. Iha Septuajinta (versaun gregu hosi Testamentu Tuan), liafuan sira hosi abut ida-ne’e mosu beibeik iha Salmo sira hodi refere ba Maromak nia laran-di’ak ne’ebé asosiadu ho Ninia mizerikórdia (Sal. 145:9). Hodi dehan katak domin hatudu laran-di’ak, Paulo hakarak hatete katak ema ida nia domin ba ema seluk tenke banati-tuir Maromak nia laran-sadia no mizerikórdia ba ita.
3. Haksolok (synchairō) iha lia-loos. Synchairō signifika abilidade atu hetan ksolok hamutuk ho ema seluk (Lc 1:58; Lucas 15:6, 9; 1 Kor. 12:26; Fil. 2:17, 18).
4. Lori (stegō) buat hotu-hotu. Matenek-na’in sira debate se stegō signifika “atu taka”, katak, atu rai buat ruma konfidensiál (ne’ebé mós iha sentidu protesaun nian), ka “atu tahan”, ho sentidu reziliénsia nian. Konseitu kona-ba rezisténsia mosu ho klaru iha 1 Korinto 9:12, ne’ebé lori maioria intérprete sira no tradutór Bíblia nian atu foti opsaun daruak hanesan provável liu.
5. Fiar (pisteuō) buat hotu-hotu. Pisteuō mai hosi abut hanesan ho termu gregu ba fiar (pistis). Iha kontestu 1 Korintu 13, fiar buat hotu signifika fó benefísiu ba malu kona-ba dúvida.
6. Esperansa (elpizō) buat hotu. Iha Testamentu Foun, verbu elpizō sempre refere ba fiar ka espetativa katak buat di’ak ruma sei akontese.
7. Aguenta (hypomenō) buat hotu-hotu. Karik, laiha diferensa entre verbu stegō no hypomenō iha 1 Korinto 13:7. Sira maka sinónimu, signifika iha ne’e rezisténsia iha susar nia leet. Paulo uza hypomenō iha versíkulu nia rohan atu evita repetisaun stegō nian. Hodi repete konseitu hanesan maski ho liafuan ida ne’ebé diferente, nia bolu atensaun ba fiar no esperansa nu’udar pontu fokál. Ho liafuan seluk, domin tahan hodi fiar no hein.

Kompara 1 Korinto 13:4–7 ho Galásia 5:22, 23. Ideia saida deʼit mak ita haree hanesan entre pasajen rua neʼe? Oinsá mak ita bele hatudu domin ida-neʼe iha ita-nia moris rasik?

Tersa * 11 de Agostu

Saida maka Domin La Halo

Lee dala ida tan 1 Korinto 13:4–7. Tanbasá mak Paulo temi karakterístika domin nian neʼebé negativu duké pozitivu deʼit?

_____________________

Horisehik, ita foka ba buat hitu ne’ebé domin halo; ohin, ita sei haree ba buat ualu ne’ebé nia la halo. Hadomi . . .

1. La laran moras (zeloō). Zeloō bele uza ho pozitivu hanesan iha “duni ba [zeloō] don sira ne’ebé aas liu” (1 Kor. 12:31), “koko ba [zeloō] don espirituál sira” (1 Kor. 14:1), no “hakarak [zeloō] atu fó sai profesia” (1 Kor. 14:39). Iha ne’e, maibé, hanesan iha Apóstolu sira-nia hahalok 7:9, ida-ne’e negativu. La problema atu hakarak prezente espirituál sira maibé la laran moras ema sira ne’ebé iha talentu. Ida-ne’e hamosu divizaun (1 Kor. 3:3).
2. La gaba-an (perpereuomai). Verbu perpereuomai fó ideia kona-ba arogánsia no hakarak atu ema seluk gaba ita. Domin, maibé, la’ós auto-foka hanesan ne’e. Ida-ne’e sai klaru liután iha saida maka tuirmai.
3. La arogante (fisioō). Verbu physioō mosu iha 1 Korintu 8:1 iha Paulo nia deklarasaun ne’ebé notável, “‘Koñesimentu’ halo ema foti-an, maibé domin harii”. Ida-ne’e refere ba ema ida ne’ebé maka nakonu ho importánsia ba nia an rasik.
4. La hatudu hahalok ne’ebe la respeitu (hahalok aat) (aschēmoneo). Verbu aschēmoneo bele iha signifikadu oioin. Maibé, iha jerál, ida-ne’e signifika atu halo hahalok ne’ebé kontra padraun sosiál no morál sira iha maneira ne’ebé la iha onra, moe, indesente, ka la apropriadu. Paulo provavelmente refere ba hahalok arogante no la edukadu hosi partidu “forte” hasoru membru “fraku” sira iha Korintu (1 Kor. 4:10, 1 Korintu 8).
5. La buka (zēteo) nia [direitu] rasik. Ida-ne’e hanesan ho saida maka Paulo hatete iha 1 Korinto 10:24: “Ema ida labele buka nia direitu rasik, maibé buka ema seluk nia direitu” (tradusaun autór nian). Domin husik nia direitu rasik tanba ema seluk nia di’ak (haree Lisaun 5). Iha ambiente ida ne’ebé ema hotu buka ida-idak nia direitu, ema hotu hetan benefísiu.
6. La fasil atu sai hirus (hirus door) (paroxynō). Verbu paroxynō sujere estadu interiór ida husi despertasaun ne’ebé hatudu ba ema ida ne’ebé provoka lalais ba hirus. Ida-neʼe katak domin laʼós laran-badak ka sensivel.
7. La rai Odiu (logizomai) kona-ba sala sira. Verbu logizomai iha sentidu kontabilidade nian iha ne’e, signifika katak domin la konsidera ema ida nia sala sira. Ho liafuan seluk, domin signifika mós perdua.
8. La haksolok (chairō) tanba laiha buat ida justu. Domin la’ós de’it la rai rejistu kona-ba ema seluk nia sala sira maibé la gosta sira. Kuandu ita hadomi duni ema seluk, ita la haksolok ho sira-nia sala, maibé buka atu ajuda sira.

Kuarta * 12 de Agostu

Jezús nia retratu ida

Bainhira ita lee 1 Korinto 13:4-7, ita bele sente frustradu bainhira realiza katak, iha grau ki’ik ka boot liu, ita la hatudu karakterístika domin sira-ne’e hotu. Karik, Paulo hanoin kona-ba Jesus bainhira hakerek 1 Korinto 13. Loos duni, Kristu de’it maka hatudu ho perfeitu karakterístika domin nian sira-ne’e hotu. Nune’e, ikusmai, Paulo nia reprezentasaun kona-ba domin maka Jezús nia retratu ida.

Lee Joao 13:1, 34; Joao 15:9, 12; 1 Timóteo 1:14; 2 Timóteo 1:7, 13; 1 João 3:16; no 1 João 4:7–12, 19–21. Saida maka ita bele aprende kona-ba domin hosi pasajen sira-ne’e?

________________________

Maromak mak domin (1 João 4:8). Nia hadomi tebes ita to’o Nia fo Nia Oan Mane mesak (João 3:16). Jezús mak espresaun kompletu domin ne’e nian (Ebr. 1:3). Se ita hakarak hatene oinsá domin espresa nia-an, ita tenke haree kleur ba Jezús. Se ita fó atensaun maka’as ba reprezentasaun Jezús nian iha Testamentu Foun, ita sei realiza katak karakterístika pozitivu hotu domin nian iha 1 Korintu 13 haree iha Nia.

Jesus iha pasiénsia. “Maibé tanba ne’e duni mak Maromak hatudu mizerikórdia mai ha’u atu nune’e iha ha’u, sala-na’in aat liu hotu, Kristu Jezús bele hatudu ninia pasiénsia ne’ebé maka’as” (1 Tim. 1:16).

Jesus laran-diʼak. Bíblia hatete katak “Na’i laran-di’ak” (1 Ped. 2:3). Liafuan “Na’i” iha pasajen ida-ne’e refere ba Jezús. Liafuan “laran-di’ak” tradús liafuan Gregu chrēstos, ne’ebé mai hosi abut hanesan ho verbu chrēsteuomai (“hatudu laran-di’ak”) iha 1 Korinto 13:4.

Jesus haksolok ho lia-loos. Jesus esperiénsia ksolok bainhira Nia halo tuir Aman nia hakarak no sente Ninia domin ba Nia (João 15:9–11, João 17:12–14).

Jesus tahan buat hotu. Ebreu 12:2, 3 hatete katak Jesus “tahan krús… [Nia] tahan ostilidade hanesan ne’e hosi ema sala-na’in sira hasoru Nia-an rasik”. Laiha ema ida maka tahan buat barak hanesan Jezús (Fil. 2:8). Nia halo ida-ne’e tanba ksolok ne’ebé tau iha Nia oin!

Jesus fiar buat hotu-hotu. Bainhira Ananias kestiona kona-ba Paulo nia konversaun nia jenuínidade (Apóstolu sira-nia hahalok 9:13, 14), Jezús hatán, “Nia mak ha’u-nia instrumentu ne’ebé ha’u hili” (Apóstolu sira-nia hahalok 9:15). Jezús haree ema la’ós de’it hanesan sira maibé hanesan sira sei sai liuhosi Ninia kbiit.

Dalan saida tan mak Jezús hatudu mai ita kona-ba domin neʼebé loos?

Kinta * 13 de Agostu

Fiar, Esperansa, no Domin

To’o agora, ita aprende ona katak domin maka pasiénsia, laran-di’ak, ksolok, reziliente, fiar-na’in, esperansa, no tahan (ka perseverante) tanba Jezús maka buat sira-ne’e hotu. Kuandu ita haree ona hahalok sira-neʼe iha Jesus, hakat tuirmai mak ita tenke banati-tuir Nia. Ne’e maka Paulo nia hakarak ba ema Korintu sira. Maibé, se ita hasai “lae” iha karakterístika negativu ualu domin nian, “ita hetan deskrisaun di’ak ida kona-ba ema Korintu sira-nia hahalok iha sira-nia sírkulu igreja nian: laran-moras, gaba-an, arogante, laran-makerek, buka an de’it, fasil atu ofende, no buka atu haree saida maka ema seluk halo sala. Paulo adapta verbu sira iha ne’e ba ema Korintu sira-nia situasaun.”— Korinto sira nia situasaun.”—V. D. Verbrugge, “1 Corinthians,” iha The Expositor’s Bible Commentary: Romans–Galatians, edisaun revizaun (Grand Rapids, MI: Zondervan, 2008), p. 372.

Ema Korinto iha buat barak atu aprende. Nune’e mós ita. Hafoin deskreve saida maka domin halo no la halo, Paulo konklui nia seksaun hodi subliña natureza rohan-laek domin nian atu nune’e bele estimula prátika domin jenuínu nian.

Loron ida, profesia sira sei la presiza tan; ita sei ko’alia lian ida de’it; no koñesimentu umanu ne’ebé sala sei troka ho koñesimentu foun kona-ba Maromak (1 Kor. 13:12). Don sira Espíritu nian sei para de’it bainhira objetivu ne’ebé sira eziste hetan ona nia realizasaun (1 Kor. 13:10). “Maibé domin sei dura ba nafatin!” (1 Kor. 13:8).

Nune’e mós, bainhira Kristu fila hikas, fiar sei fó fatin ba haree (2 Kor. 5:7), no buat ne’ebé ita hein kleur ona sei sai realidade (Rom. 8:24). No, liuliu, domin sei dura nu’udar emblema ida ba ita-nia Maromak trindade nia karakterístika. Maibé, iha sentidu ida iha ne’ebé fiar no esperansa sei dura ba nafatin. Fiar nu’udar esperiénsia salvasaun nian (Rom. 4:3), no esperansa nu’udar hakarak no espetativa ba ksolok no koñesimentu foun iha rai foun, sei marka esperiénsia redensaun nian ba nafatin. Maibé domin, Maromak nia domin, sei manán ba nafatin.

Lakleur tan, ita sei haree ita-nia Na’i oin ba oin (1 Kor. 13:12). To’o loron ne’e to’o, ita tenke define ita-nia moris ho virtude tolu ne’e: fiar, esperansa, no domin. Triada ida-ne’e maka reprezentativu ba plenitude moris sarani nian liuhosi Espíritu. Tanba ne’e maka dala barak refere ba ida-ne’e entre sarani sira (Rom. 5:1-5; Gal. 5:5, 6; Ef. 1:15, 18; 4:1-5). Domin, maibé, maka boot liu; afinal, ida-ne’e maka virtude úniku ne’ebé uza atu deskreve natureza rasik Maromak nian (1 João 4:8).

Hanoin iha deklarasaun “Maromak maka domin”. Oinsá ita bele komprende loloos saida maka ida-ne’e signifika? No maski ita bele komprende ideia ne’e uitoan de’it, tanbasá maka fraze ne’e hanesan notísia di’ak ida ba ita?

Sexta * 14 de Agostu

Hanoin liután: Lee Ellen G. White, “The Need of Love,” pp. 545, 546, The Advent Review and Sabbath Herald, August 28, 1888.

“Maske profesaun aas oinsá, ema ne’ebé nia fuan la nakonu ho domin ba Maromak no ba nia maluk sira la’ós Kristu nia dixípulu loloos. Maski nia iha fiar boot no iha kbiit atu halo milagre sira, maibé lahó domin nia fiar sei la iha folin. Nia bele hatudu laran-luak boot; maibé se nia, ho motivu seluk duké domin jenuínu, fó nia di’ak ba ema kiak uitoan de’it, nia sei la halo buat di’ak ba ema kiak sira hotu elojia nia ba Maromak nia favór. Iha ninia laran-manas nia bele hasoru mate hanesan martir ida, maibé se la’ós tanba domin, Maromak sei konsidera nia hanesan ema ne’ebé entusiasta ne’ebé laloos ka hipókrita ne’ebé ambisiozu.”—Ellen G. White, The Acts of the Apostles, pp. 318, 319.

“Ita iha abundánsia sermonia nian. Saida maka presiza liu… maka domin ba klamar sira ne’ebé atu lakon, domin ne’ebé mai iha korrente riku sira hosi Maromak nia kadunan. Kristaun loloos habelar domin liuhosi ser tomak. Ida-ne’e kona parte vital hotu-hotu, kakutak, fuan, liman sira ne’ebé tulun, ain sira, hodi fó kbiit ba ema sira atu hamriik metin iha fatin ne’ebé Maromak sei la halo sira sai kro’at dalan sira ba sira nia ain, atu nune’e ema ain-kude’ik sira labele sai hosi dalan. Kristu nia domin ne’ebé maka’as no konsume ba klamar sira ne’ebé maka lakon daudaun maka moris ba sistema tomak Kristaun nian.”—Ellen G. White, Lift Him Up, p. 134.

“Só domin neʼebé suli husi Kristu nia fuan mak bele kura.Só ema neʼebé domin neʼe suli iha nia laran, hanesan ai-tahan nia been ka raan iha isin, mak bele hadiʼa fali klamar neʼebé kanek.”—Ellen G. White, Education, p. 114.

Pergunta ba Diskusaun:

1. Ita-boot hanoin katak Paulo nia lista kona-ba karakterístika pozitivu sira domin nian ne’e kompletu ka lae? Se lae, elementu saida tan maka ita-boot sei aumenta ba lista?
2. Tuir ita-boot nia hanoin, saida maka Paulo hakarak hatete ho mandamentu “Buka domin” (1 Kor. 14:1)? Saida maka ida-ne’e iha relasaun ho saida maka nia hatete iha 1 Korinto 13:4-7?
3. Karakterístika domin ida-ne’ebé maka ita-boot presiza liu atu tau iha prátika iha ita-boot nia moris loroloron? Ida-ne’ebé maka nesesáriu liu iha ita-boot nia igreja lokál? Ho maneira ida-ne’e, tanba saida maka Paulo kompara domin ho don sira hanesan profesia, lian oioin, no koñesimentu (1 Kor. 13:8)?
4. Paulo fó sinál katak domin maka solusaun ikus liu ba falta unidade entre membru sira iha Korintu. Tanba sá? Oinsá ida-ne’e aplika ba ita-nia igreja sira ohin loron?